Back

ⓘ Natyrë - Natyra, Shkollat në natyrë, Toka nënë, Mangani, Teluri, Diamanti, Silici, Hekuri, Mendja, Kalciumi, Anaksagora, PPNEA, Ariu i murrmë, Fosilet, Zona ..




                                               

Natyra

Natyra paraqet teresine e karakteristikave me kryesore qe percaktojne thelbin e diçkaje, qe ne kuptimin me te gjere ajo perfshine jo vetem mjedisin ku jetojne njerezit, kafshet dhe bimet por edhe gjithe boten organike dhe jo organike, fizike, ose boten materiale apo gjithesine. "Natyra" eshte nje term qe mund te perfshije si dukurite e botes fizike ashtu edhe jeten ne pergjithesi. Studimi i totalitetit te natyres eshte nje pjese e madhe e shkences. Edhe pse njerezit jane pjese e natyres, aktiviteti njerezor kuptohet shpesh si nje kategori e veçante nga dukurite e tjera natyrore. Fjala naty ...

                                               

Shkollat në natyrë

Shkollat ne natyre ose shkollat e pyllit ishin institucione arsimore te krijuara ne dekaden e pare te shekullit XX me qellim te luftimit dhe parandalimit te perhapjes se semundjes se tuberkulozit. Shkolla e pare e ketille u hap ne vitin 1904 afer Berlinit ndersa numri i tyre u shtua sidomos ne periudhen mes dy lufterave boterore. Shkollat u krijuan per te siguruar mesim dhe terapi ne ajer te hapur, ne menyre qe ajri i fresket, ventilimi i mire dhe ekspozimi ndaj ambientit te jashtem te permiresonte shendetin e femijeve. Shkollat u ndertuan kryesisht ne zona larg qendrave te qytetit, ne ven ...

                                               

Toka nënë

Toka nene eshte nje personifikim i botes greko-romake dhe ilire te natyres perkatesisht tokes qe perqendrohet ne aspektet jetesore dhe ushqyese te natyres dhe/ose tokes duke e misheruar ate, ne formen e nenes.

                                               

Mangani

Mangani eshte element kimik me simbol Mn dhe numer atomik 25. Nuk gjendet i lire ne natyre; shpesh gjendet ne minerale ne kombinim me hekurin. Mangani eshte nje metal me perdorime te rendesishme te aliazheve metalike, veçanerisht ne çelik inox dhe Andi esht gay.

                                               

Teluri

Teluri eshte element kimik me simbolin Te eshte shume i rralle ne natyre. Ka vetine te qenit gjysmepercjelljes, prandaj perdoret ne pajisjet elektrike qe shnderrojne rrymen alternative ne rryme te vazhduar. Teluri ka ere shume te keqe, e cila mund te mbetet me muaj te njeriu qe ka punuar me te ose me komponimet e telurit.

                                               

Diamanti

Minerali diamant eshte modifikim alotropik i karbonit. Diamanti eshte materiali me i forte qe gjendet ne natyre. Diamanti ka shkallen me te larte te shkrirjes. Sipas Mohsit ai ze vendin e pare me fortesi 10. Ne shtypje normale atmosferike dhe ne temperaturen e dhomes ai termodinamikisht eshte jostabel dhe mund te shnderrohet ne grafit, mirepo ai shnderrim eshte shume i ngadalshem prandaj praktikisht diamanti konsiderohet si substance stabel. Ne natyre haset ne dy forma kristalore: ne formen kubike dhe heksagonale.Vetite e diamantit jane:ngjyra,dendesia,fortesia,tretshmeria,shkelqimi.Ngjyra ...

                                               

Silici

Silici ose Siliciumi eshte element me i perhapur ne natyre ne forme komponimesh. Nuk gjendet i lire ne natyre por ne forme te komponimeve, kryesisht si kuarc.U zbulua me 1824 nga kimisti suedez Berceliusi. Perdoret per perfitimin e aliazheve te ndryshme, te cilat kane zbatim ne metalurgji. Produkti me i rendesishem i tij eshte qelqi qe sherben per prodhimin e materialeve te ndryshme sic jane fibrat optike qe perdoren shume ne industri si dhe qelqet dhe thjerrat optike qe perdoren ne aparatet e ndryshme sic jane teleskopet dhe mikroskopet. Fakti qe qelqi eshte material gjysemperçues ka te b ...

                                               

Hekuri

Hekuri eshte element kimik. Ne trupin e njeriut ai merr pjese me 0.008 % te mases, dhe gjendet kryesisht ne gjak. Sasia e hekurit ne gjakun e njeriut do te mjaftonte per nje gozhde. Kjo sasi kur lidhet me oksigjenin merr ngjyre te kuqe, kjo eshte arsyeja qe gjaku i njeriut te kete ngjyre, te perafert me ngjyren e ndryshkut. Hekuri eshte metali me i perdorshem ne industri. Ne furrnalta ai perpunohet dhe shnderrohet ne materiale te ndryshme. Hekuri mund te kthehet ne çelik keshtu qe i permireson vetite e tij. Perfitimi dhe perpunimi i xeherorit te hekurit eshte bere qe ne vitin 3000 p.e. son ...

                                               

Mendja

eshte veprimtaria aktivitet i trurit dhe ne veçanti, shkalleve te vetedijes si personaliteti, mendimi, deshira, perceptimi, arsyeja, kujtesa, perfytyrimi, dhe megjithese shume lloje kafshesh ndajne me njeriun disa prej ketyre aftesive, emertimi eshte i lidhur zakonisht me qeniet njerezore. Mendja e njeriut eshte me e ndritur nga te gjithe mendjet tjera sepse mendje kane dhe kafshet shtazet mirpo me kufizime kurse njerezit kane vetedije kjo na ben te dalluar nga kafshet edhe me shume. Ka shume teori se çfare eshte mendja dhe si ajo funksionon te cilat e kane zanafillen e tyre ne lashtesine ...

                                               

Kalciumi

Kalciumi eshte element kimik me simbolin Ca dhe numrin rendor 20. Ben pjese ne grupin e metaleve alkalino-tokesore. Eshte metal vezullues i bardhe me shkelqim te argjendte. Me se shpeshti ne natyre gjendet ne forme te karbonatit te kalciumit. Karbonati i kalciumit mund te jete ne forme te gurit gelqeror, ose te mbetjeve te fosilizuara te kafsheve ujore te hershme. Kur guri gelqeror i nenshtrohet temperatures dhe shtypjes se larte ne thellesi te tokes, ai shendrrohet ne mermer.

                                               

Anaksagora

Anksagora ishte nje filozof grek, perfaqesues i shkolles joniane dhe autor i nje studimi Sur la nature ku shtjellon teorine e atomeve si embrione te sendeve. Sipas Sokratit ishte i pari filozof qe konceptoi idene e nje qellimi final ne natyre: Ne fillim mbizoteronte kaosi, shkruante ai, pastaj erdhi inteligjenca qe vendosi rendin kudo.

                                               

PPNEA

PPNEA Shoqata e Ruajtjes dhe e Mbrojtjes se Mjedisit Natyror ne Shqiperi eshte nje organizate jo-qeveritare mjedisore qe vepron ne te gjithe territorin e Shqiperise. PPNEA eshte e njohur te jete organizata e pare mjedisore ne Shqiperi, pasi ajo eshte themeluar ne 5 qershor 1991 dhe miratuar zyrtarisht ne 13 qershor 1991, me nje dekret te veçante nga Akademia e Shkencave ne ate kohe. Ajo u shfaq ne nje periudhe te trazirave dhe ndryshimeve socio - ekonomike ne vend dhe ne rajon me gjere - nje kohe kur çeshtjet e mjedisit shkonin poshte dhe ishin me perparesi te vogel ne qeverisje dhe çeshtj ...

                                               

SHOQATA E ALPEVE SHQIPTARE (SHASH)

SHOQATA E ALPEVE SHQIPTARE eshte Organizate jo Qeveritare e drejtuar nga Kujtim Onuzi, jofitim prurese, jo politike,jo fetare e specializuar ne fushen e studimeve,publikimeve shkencore dhe njohjes se natyres, mbrojtjes se mjedisit malor Shqiptar,te ngjitjeve malore,te alpinizmit,te kacavjerjeve shkembore,te ecjeve me ski,te Çiklizmit malor,te sporteve ne lumenj malore, dhe e zhvillon aktivitetin e saj ne perputhje me legjislacionin Shqiptar si dhe me dispozitat e parashikuara nga Statuti. Shoqata do te punoje ne koordinim te plote me Institucionet Publike, me Organizatat Jo Qeveritare Shqi ...

                                               

Ariu i murrmë

Ariu i murrme eshte nje specie ariu qe eshte gjetur ne pjesen me te madhe Euroazise veriore dhe Amerikes veriore. Ne Ameriken e Veriut, popullatat e arinjve te murrme shpesh quhen arijnte grizli ". Ёshte nje nga anetaret me te medhenj tokesore te rendit Karnivora, i rivalizuar ne madhesi vetem nga i afermi i tij me i afert, ariu polar, i cili eshte shume me pak i ndryshem ne madhesi dhe pak me i madh mesatarisht. Gama kryesore e ariut te murrme perfshin pjese te Rusise, Azise Qendrore, Kines, Kanadase, Shteteve te Bashkuara, Hokaidso, Skandinavise dhe rajonit te Karpateve, veçanerisht Ruma ...

                                               

Fosilet

Fjala fosile rrjedh nga latinishtja qe do te thote "diçka e nxjerre nga toka duke germuar". Fosilet paraqesin teresite e ruajtura, pjese ose gjurme te organizmave te vdekur ose aktivitetit te tyre jetesor.Mbetjet e bimeve dhe kafsheve qe kane vdekur shume kohe me pare mund te gjenden te ngurtesuara ne formen e fosileve. Pjeset e forta si dhembet, guackat ose kockat, ruhen ashtu siç jane. Por, zakonisht, pjesa me e madhe e trupit te organizmave kalbet dhe humbet, duke lene nje boshllek. Kjo pastaj mbushet me minerale, te cilat ruajne formen e tij. FOSILET JANE MBULIM I ORGANIZMAVE TE GJALL ...

                                               

Grykat e Osumit

Grykat e Osumit, te njohura ndryshe edhe si "Kanionet e Skraparit", jane kanionet me te medhenj lumor ne Shqiperi. Ai gjendet ne rajonin jugor te Republikes se Shqiperise, perkatesisht ne Qarkun e Beratit, Rrethi i Skraparit. Pamjet mbreselenese te natyres ne kete kanion e bejne ate nje nga me terheqesit ne rajonin e Ballkanit. Kanioni eshte krijuar prej forcave gerryese dhe tretese te lumit Osum, te ushtruara ne masen shkembore gelqerore te struktures antiklinale te Çorovodes, dhe eshte rreth 13 km i gjate, nga 4 deri ne 35 m i gjere, i thelle deri ne 70-80 m, me shpate vertikale. Koha e ...

                                               

Habitatet e llojeve

Habitatet e llojeve - mjedis i definuar nga faktore specifik biotik dhe abiotik, ne te cilat lloje te veçanta te bimeve dhe shtazeve, jetojne ne çdo faze te ciklit te tyre jetesor. Ky artikull ne lidhje me biologjine eshte i cunguar. Ndihmoni dhe ju ne permirsimin e tij.

                                               

Habitati

Habitati jane territore tokesore ose ujore te cilat dallojne per nga karakteristikat gjeografike, abiotike dhe biotike pa marre parasysh se a jane plotesisht natyrore apo perafersisht-natyrore. Te gjitha gjallesat kane nevoje per nje vend ku te rriten, te ushqehen, te jetojne dhe te shumohen. Ky vend quhet habitat. Ne te njejten hapesire te sterese ose te detit mund te kene disa habitate. Disa nga habitatet mund te jene malet,pyjet ose brigjet.

                                               

Liqenet e Maqedonisë

Liqenet e Maqedonise se Veriut mbi 160 liqene, prej tyre rreth 50 jane natyrore me siperfaqe te pergjithshme prej rreth 500 km². Se bashku me Shqiperine permenden Liqenet e Prespes dhe Ohrit ne rajonet kufitare.

                                               

Lista e Kuqe e BNRN-së

Lista e Kuqe e BNRN-se, e themeluar ne vitin 1964, eshte renditja me e hollesishme ne bote e gjendjes se ruajtjes se specieve biologjike, duke i radhitur ato sipas kategorive te rrezikshmerise, duke iu referuar anekseve relevante te Direktivave te BE-se 79/409 dhe 92/43. Bashkesia Nderkombetare per Ruajtjen e Natyres eshte autoriteti kryesor ne bote per çeshtjen e gjendjes se ruajtjes se specieve. Shtete dhe organizata te ndryshme nxjerrin nje sere listash te kuqe rajonale te cilat çmojne rrezikimin e zhdukjes se specieve perbrenda nje njesie administrative te caktuar.

                                               

Minerali

Mineralet jane elemente homogjene kimike ose kombinime amorfe, te kristalizuara ose amorfe, te struktures ose formes se caktuar. Ne kuptim te ketij ligji mineralet nuk jane lende minerare. Mineralet perbehen nga elemente qe jane substanca te thjeshta qe nuk mund te ndahen ne substanca te tjera. Disa minerale, si ari, perbehen vetem nga nje element, por shumica e tyre perbehen nga dy ose me shume elemente. Disa minerale te caktuara priten dhe lemohen per tu perdorur si gure te çmuar.

                                               

Mjedisi natyror

Mjedis natyror quhet vendi, njerezit, gjerat, natyra perreth nesh dhe çdo organizem tjeter i gjalle. Mjedisi natyror perfshin te gjitha gjallesat ashtu si edhe gjithe boten jo te gjalle natyrale, domethene ne kete rast jo artificiale. Termi me se shpeshti nenkupton Token ose disa pjese te Tokes. Ky mjedis perfshin nderveprimin te gjitha llojeve te gjalla, klimes, motit dhe burimeve natyrore qe ndikojne ne mbijetesen njerezore dhe aktivitetin ekonomik.

                                               

Natyra (filozofi)

Natyra ne filozofi ka dy kuptime te nderlidhura. Nga njera ane, nenkupton teresine te gjitha gjerave qe jane natyrale, ose qe i nenshtrohen funksionimit normal te ligjeve te natyres. Nga ana tjeter, kjo do te thote vetite thelbesore dhe shkaqet e gjerave individuale. Se si te kuptohet esenca dhe domethenia e natyres ka qene nje teme e qendrueshme e diskutimit brenda historise se Qyteterimit Perendimor, ne fushat filozofike te metafizikes dhe epistemologjise, si dhe ne teologji dhe shkence. Studimi i gjerave natyrore dhe ligjet e rregullta qe duket se qeverisin ato, perkunder diskutimit per ...

                                               

Ndikimi i njeriut mbi floren dhe faunen

Rreziku vjen nga dora e njeriut dhe mungesa e ndergjegjesimit. Mungesa e rezervateve per mbrojtjen e gjitareve ne Europe, nje vend i pasur ne flore dhe faune, ende pak i njohur per shumellojshmerine dhe veçantite qe ofron, konsiderohet si nje nder strehat e vetme ne Europe te gjitareve te medhenj, te zhdukur ne pjesen me te madhe te Europes, mund te çoje ne zhdukjen e tyre. Zhvillimi ekonomik pergjate viteve, mungesa e gjate e vemendjes, faktoret klimatike, por edhe presioni human, konsiderohen "armiqte" kryesore ne zhdukjen dhe minimizimin e shumellojshmerise ne flore dhe faune. Dikur ne ...

                                               

Organizmat e modifikuar gjenetikisht

Organizmat e modifikuar gjenetikisht - organizma, te krijuara permes inxhinierise gjenetike, respektivisht modifikimeve gjenetike, siç percaktohet ne Direktiven e BE-se 2001/18. Produktet OMGJ ditet e sotme perbejne nje nga temat me te diskutuara pas gripit te derrit. Bimet, kafshet apo mikroorganizmat, te cilave u jane ndryshuar veçorite duke transferuar gjenet e nje lloje tjeter me ane te metodave bioteknologjike quhen "organizma me gjenetike te ndryshuar" ose "transgjenike". Edhe ju mund te keni ngrene ndonje produkt apo ushqim transgjenik ose me OMGJ. Sipas lajmit te publikuar ne faqen ...

                                               

Parku i Mirushës

Parku i Mirushes eshte nje park rajonal i cili shtrihet ne pjesen qendrore te Kosoves, perkatesisht ne anen lindore te Rrafshit te Dukagjinit. Me vendimin e Qeverise se Kosoves te dates 23 maj 2012 territori i parkut perreth Ujevarave te Mirushes me nje siperfaqe prej 598.4 hektaresh eshte shpallur monument i natyres me rendesi te veçante ". Zona eshte vene nen mbrojtje fillimisht ne vitin 1975 si nje rezervat i veçante natyror, me nje siperfaqe prej 190.21.55 ha me vendim te komunes se Rahovecit dhe te Klines. Per shkak te vlerave te saj te trashegimise gjeografike, peizazheve specifike, ...

                                               

Peizazhi

                                               

Përbërësit e natyrës

Perberesit e natyres - elemente te natyres, siç jane flora dhe fauna, organizmat e gjalle dhe ekosistemi i tyre, toka, uji, ajri, peizazhi, mjedisi jetesor artificial, te mirat natyrore dhe veprimi reciprok i ketyre elementeve.

                                               

Projekti në natyrës

Projekt eshte çdo aktivitet, operim, zhvillim dhe ndryshim i propozuar ne shfrytezimin e tokes apo zgjatje te rendesishme dhe nderrime te tjera te cilat nuk mund te implementohen pa pelqim mjedisor apo leje mjedisore.

                                               

Rrajca turistike

Rrajca eshte nje nder fshatrat me te medhenj ne Shqiperi e cila ndodhet ne njesine administrative Perrenjas ne rrethin e Librazhdit. Format glaciale ku gjendet Rrajca jane te vendosura ne shpatin verior e lindor te malit te Shebenikut ku gjendet kompleksi i cirqeve akullnajore te Rrajces. Ne kete cirk akullnajor jane kater liqene akullnajore, te cilet perbejne nje atraksion natyror per tu vizituar. Keto liqene kane nje gjatesi mesatare prej 100 metrash dhe nje gjeresi mesatare prej 80 metrash. Ato gjenden te vendosura ne lartesine 2.200 metra mbi nivelin e detit. Per te arritur ne keto liq ...

                                               

Rrjeti ekologjik

Rrjeti ekologjik - sistem koherent i kompozuar nga te gjitha zonat e caktuara te mbrojtjes qe permbajne tipet e habitateve dhe habitatet e llojeve te mbrojtura me kete Ligj, te cilat funksionojne per te mundesuar tipet e habitateve natyrore dhe habitaveve te llojeve qe te mirembahen nese kerkohet, te rikthehen ne gjendje te meparshme te statusit te ruajtjes ne formen e tyre natyrore.

                                               

Statusi i ruajtjes së llojeve natyrore

                                               

Shkalla e I - e mbrojtjes së llojeve

Shkalla e I - e mbrojtjes - aplikohet ne zona, me veçori natyrore te jashtezakonshme qe kane te bejne me dukuri natyrore, lloje te rralla dhe te rrezikuara te bimeve, shtazeve dhe tipeve te habitateve. Kjo zone gezon karakterin e mbrojtjes strikte.

                                               

Shkalla e II - e mbrojtjes së llojeve

Shkalla e II - e mbrojtjes - aplikohet ne zonen qe karakterizohet me ekosisteme, vlera peizazhore dhe vlera te tjera te natyres ne te cilat, mund te ushtrohet veprimtari e cila nuk eshte ne kundershtim me destinimin e mbrojtjes.

                                               

Shkalla e III - e mbrojtjes së llojeve

Shkalla e III - e mbrojtjes - aplikohet ne zone te destinuar per ndertimin e objekteve per rekreacion, turizem dhe nevojat e banoreve ne zona te mbrojtura.

                                               

Shpejtësia e erës

Rete me te shpejta jane ne lartesite prej 10.000 - 18.000 metra mbi nivelin e detit dhe shpejtesine e levizjes se tyre mund ta arrijne ne 400 km/h. Arsyeja qe ne ate lartesi mund te arrihet nje shpejtesi e larte eshte se rete perbehen nga kristalet e akullta dhe pikat e ujit qe bien ngadale nepermjet ajrit. Per shkak te ferkimit me siperfaqen e Tokes, sa me e madhe te jete lartesia era rrit shpejtesine e saj. Ne nje lartesi prej 100 metra, shpejtesia e eres rritet dy here me shume ne krahasim me shpejtesine qe era e ka ne lartesi prej 2 metra. Kjo, gjithashtu do te thote se rete levizin me ...

                                               

Teknologjia në mirëmbajtjen e kopshtit

Teknologjia ne mirembajtjen e kopshtit nje kopsht i bukur me lule shume-ngjyreshe i pelqen kujtdo. Natyra te zgjat jeten, por jo gjithmone eshte e mundur per t’u kujdesur per kopshtin, sot eshte teknologjia ajo qe vjen ne ndihme si edhe per shume aspekte te tjera te jetes tone. Elementet e kopshtarise qe mund t’ja leme ne dore teknologjise per t’u kujdesur jane te ndryshme dhe jo te paperfillshme. Nga menyra me e thjeshte e ujitjes jane programuar sistem te tera te automatizuara per ujitjen e kopshtit. Madje teknologjia na vjen ne ndihme edhe kur nuk jemi ne shtepi duke kontrolluar sisteme ...

                                               

Të mirat e natyrës

Te mirat e natyres - te gjithe perberesit e natyres qe njeriu i shfrytezon per qellime ekonomike. Te mirat e natyres mund te jene te paperteritshme dhe te perteritshme.

                                               

Trëndafili

Trendafili eshte shkurre zbukuruese deri ne dy metra e larte, me gjemba te gjate, me lule te medha flete-flete, te bukura, te mbledhura, me ere te kendshme ne ngjyre te bardhe, te kuqe, te verdhe etj.

                                               

Tulipani shqiptar

Tulipa albanica eshte nje lloj tulipani endemik qe rritet vetem ne Republiken e Shqiperise, ne qarkun e Kukesit. Eshte lloj i rrezikuar pasi rritet ne nje territor me te vogel se 80 hektare, ose me te vogel se 1 km 2 dhe rrezikohet jashte mase nga aktiviteti minerar ne zone. Tulipani shqiptar ngjan me tulipanin e Sardenjes, Tulipa scardica dhe me Tulipa schrenkii, por dallon nga to pasi ka gjethe me valezim si dhe eshte i ndryshem nga ana gjenetike.

                                               

Vlerat e mbrojtura të natyrës

Vlerat e mbrojtura te natyres - vlera te natyres, te shpallura nga organet e percaktuara me ligj dhe te regjistruara ne regjistrin per vlerat e mbrojtura te natyres.

                                               

Vlerat e natyrës

Vlerat e natyres - pjese te natyres te cilat meritojne mbrojtje te posaçme, per te ruajtur larmine biologjike dhe peizazhore, per shkak te ndjeshmerise se tyre ose interesit shkencor, kulturor, estetik, arsimor dhe ekonomik.

                                               

Zona

                                               

Zhvillim i qëndrueshëm i natyrës

Zhvillim i qendrueshem - sistem i kushteve dhe aktiviteteve shoqerore-ekonomike qe mbrojne llojet e egra dhe mjedisin jetesor artificial, per brezat e sotem dhe te ardhshem, shfrytezimin e resurseve natyrore, ne menyre te arsyeshme, per ruajtjen e ekosistemeve, cilesise se jetes dhe llojshmerise biologjike dhe kulturore ne baza te periudha te gjata kohore brenda aspektit te ekosistemit si teresi.

                                               

Argëtime në natyrë

Argetime ne natyre Autori: Aleksander Bojaxhi. Botuesi: Toena. Faqet e librit 108. Ne faqet qe do te lexoni, do keni rastin te mesoni çfare eshte e çfare nuk eshte alpinizem. Megjithate, ky botim nuk i takon vetem alpinisteve: ky botim eshte per cilindo lexues qe deshiron te njohe dhe pasuroje kulturen e tij, per disa nga sportet dhe format argetuese te kalimit te kohes se lire ne natyre.

                                               

Boçëbora

Boçebora eshte lule e eger. Gjendet ne Shqiperi dhe eshte nga lulet e para qe çelin ne pranvere ne Parkun Kombetar" Mali i Dajtit” dhe shpesh krijon lendina te mbuluara me te bardhe ne zonat ku gjendet si specie. Gjendet ne disa nga zonat natyrore me tipike dhe me vlera te larta te biodiversitetit si ne Qafen e Qershise, Shkallen e Tujanit, faqet perendimore te Malit me Gropa, etj