Back

ⓘ Zekeria Cana. Shkollen fillore, Gjimnazin e ulet dhe Normalen i kreu ne vendlindje. Punoi dy vite si arsimtar ne Irzniq dhe Deçan, duke u marre njekohesisht me ..




                                     

ⓘ Zekeria Cana

Shkollen fillore, Gjimnazin e ulet dhe Normalen i kreu ne vendlindje. Punoi dy vite si arsimtar ne Irzniq dhe Deçan, duke u marre njekohesisht me gazetari si korrespodent i" Rilindjes” dhe" Radio Prishtines”. Me 1954 i filloi studimet si bursist i" Rilindjes” ne Universitetin e Beogradit, ku u diplomua ne Degen e Historise. Punoi aktivisht ne organizatat studentore. Eshte njeri nder themeluesit e Shoqates Shqiptare" Perpjekja” te studenteve te Beogradit dhe sekretar i pare i saj. Me 1959 u largua nga Lidhja Komuniste e Jugoslavise LKJ per shkak te mospajtimit me qendrimin-politiken jugosllave ndaj popullit shqiptar. Nga koha e diplomimit ushtroi detyren e profesorit te historise dhe te ekonomise politike ne shkollat e mesme te Prishtines dhe Gjakoves. Me 1962 u pushua nga puna dhe kaloi ne Arkivin Krahinor Shteteror te Prishtines, por e larguan edhe se andejmi dhe qendroi nje vit pa pune. Status i tij u rregullua pas Plenumit IV te LKJ te Brioneve 1966. Me rithemelimin e Institutit Albanologjik 1967 u pranua aty si asistent ne Degen e Historise. Me 1975 kreu studimet pasuniversitare ne Beograd dhe mbrojti tezen e magjistratures me titull:" Levizja Kombetare e Shqiptareve ne Kosove 1909-1912 dhe qendrimi i Serbise ndaj kesaj levizjeje”, kurse me 1984 ne Fakultetin Filozofik te Prishtines mbrojti disertacionin e doktorates me titull:" Socialdemokracia Serbe dhe çeshtja shqiptare 1903-1914”.

Gjate punes ne Institutin Albanologjik kreu edhe detyren e sekretarit te Bashkesise Krahinore te Institucioneve Shkencore, te sekretarit shkencor te" Gjurmimeve albanologjike” dhe te sekretarit shkencor te Institutit. Veç kesaj u muar edhe me perkthime nga gjuha serbokroate dhe ruse, me publicistike dhe eseistike.

Shkrimet e para shkencore zuri t’i shtjelloje me 1962. Duke pasur per baze angazhimin shkencor shih bibliografine e punimeve studimore ne vazhdim, eshte konstatim i pergjithshem i historiografise shqiptare se Dr.Zekeria Cana, per ta shprehur bindshem Levizjen Kombetare Shqiptare gjate viteve te medha 1908-1912 dhe me vone – fushe e interesimit te dijes se tij, beri nje angazhim pergaditor e studiues nga shume burime ne detaje, qe te hyhet thelle ne ngjarjet dhe ambientin e kohes te periudhes se caktuar.

Keshtu ne themel te çeshtjeve dhe problemeve qe trajtohen, studimet e Dr. Canes, kane mbeshtetje te gjere burimore, arkivore dhe bibliografike. Ato sjellin nje kontribut te rendesishem per kryengritjet e medha shqiptare 1908-1912, duke trajtuar edhe probleme te mprehta politike, sociale, ekonomike, arsimore etj., gjate periudhes ne shqyrtim.

Nga sfondi historik, qe jepet ne pjesen me te madhe te botimeve te veçanta dhe te studimeve shkencore historike, del qarte se autori jo vete qe i ka ndjekur hap pas hapi keto kryengritje me karakter gjithekombetar, por edhe i ka pare te nderlidhura ngushte me gjendjen e Shqiperise Etnike, me detyrat e Levizjes Kombetare e Demokratike Shqiptare, kriter qe i ka dhene nje vlere te madhe trajtimit te ngjarjeve dhe fakteve kryesore te dy periudhave historike: para dhe pas shpalljes se Pavaresise.

Mbi bazen e analizave shkencore, dhe duke pasur qendrim kritik ndaj ngjarjeve te viteve te fushes se interesimit, Cana ben shpjegimin historik te dokumenteve, pune qe deshmohet me ane te dokumenteve, duke demaskuar dhe duke hedhur poshte si pseudoshkence pikepamjet dhe qendrimet e histografise ekspansioniste serbosllave lidhur me Shqiperine Etnike te ketyre viteve dhe me shqiptaret, veçmas thekson vleresimin e drejte te rolit te masave dhe personaliteteve me peshe historike ne keto luftra per çlirimin kombetar shqiptar.

Keto studime, qe pasqyrojne objektivitetin historik te ngjarjeve me rendesi te madhe per historine e popullit shqiptar, te shkruara me stil te rrjedhshem, me gjuhe te paster, me fjali te sakta, te qarta te kuptueshme, kultivues e aktivizues i nje leksiku te rralle, sjellin nje kontribut te rendesishem me njohjen e periudhes se Levizjes Kombetare Shqiptare dhe japin mundesine per studimet e thelluara nga kjo fushe. Njeherit keto studime qartesojne shume koncepte dhe pikepamje rreth shume çeshtjeve te diskutueshme historiografike te viteve 1908-1912.

Cana eshte paraqitur edhe me referate dhe kumtesa ne simpoziume dhe kongrese shkencore te mbajtura ne Kosove, ish-Jugosllavi dhe jashte saj, ne disa vende te Evropes. Me kumtesat e paraqitura ne tubimet shkencore Cana kudo u mireprit me respekt nga opinioni shkencor.

Krahas punes kerkimore-shkencore beri aktivitete te ngjeshura edhe ne rrafshin social, kombetar, politik, humanitar etj., nga te cilat mund te veçohen:

  • Inciator I hapjes se arkivoleve te pllombuara te ushtareve shqiptare, te deklaruara si vete-vrasje ne ish-Armaten Popullore te Jugosllavise, foto te cilat jane publikuar edhe ne Keshillin e Larte te OKB per te Drejtat e njeriut ne Gjeneve
  • Beri publike ne suaza nderkombetare rastet e helmimit te femijeve dhe rinise nga regjimi i Serbise ne vitin 1990
  • Arkitet I nismes se rinise studentore per Levizjen e Pajtimit te Gjaqeve dhe te Ngaterresave dhe krah i djathte prijesit te Levizjes, Prof.Anton Çettes.
  • Kumbara” i tranzicionit paqesor politik ne Shqiperi ne vitin 1990
  • Organizator I varrimit te Familjes Jashari ne Prekaz, ne vitin 1998
  • Zbuloj lokacionin e varrezave massive te viktimave te Masakres se Tivarit
  • Bashkautor dhe shperndares kryesor i Apelit te 215 intelektualeve shqiptare
  • Inicues per themelimin e Keshillit per Mbrojtjen te Drejtave dhe Lirive te Njeriut ne Kosove KMDLNJ dhe sekretari I pare i KMDLNJ-se
  • Anetar I keshillit inicues per themelimin e Lidhjes Demokratike te Kosoves

Sipas fjaleve te Akademik Pajazit Nushit, Profesor Zekeria Cana ne dy dekadat e fundit te shekkulit XX, qe bere symbol I rezistences ndaj dhunes, perndjekjeve, tmerreve dhe vrasjeve shqiptare.

                                     

1. A. Vepra te veçanta

1. Levizja kombetare shqiptare ne Kosove 1908-1912, Prishtine, Rilindja 1979, f. 316

2. Shpalime historike, Prishtine, Rilindja, 1983, f. 411

3. Dimitrije Tucoviqi – Koha dhe vepra, Prishtine, Rilindja, 1983, f. 331

4. Socialdemokracia Serbe dhe çeshtja shqiptare 1903-1914, Prishtine, Instituti Albanologjik 1986, f. 376

5. Populli shqiptar ne kapercyell te shek. XX, Prishtine, Instituti albanologjik, 1990, f. 365

6. Kori i burrave, Gjakove 1995, f. 52

7. Familja Cana, Gjakove 1996, f. 76

8. Gjenocidi i Malit te Zi mbi popullin shqiptar 1912-1913 Dokumente, Prishtine, Instituti albanologjik 1996, f. 400

9. Shpalime historike, Pjesa e dyte, Libri shkollor 1998, f. 659

10. Ditari i luftes, Prishtine, Zeri 1999, f. 327

11. Ditari i roberise I, II, Prishtine, Rozafa 2000, f. 311 dhe f. 304

12. Apeli 215 i Intelektualeve shqiptare, Prishtine, Rilindja 2001, f. 384

13. Politika e Serbise kundrejt çeshtjes shqiptare 1903-1913, Prishtine, Instituti Albanologjik 2006, f. 557

14. Kryengritja shqiptare e vitit 1912 ne dokumentet serbe, Prishtine, Instituti Albanologjik 2008, f. 617

                                     

2. B. Artikuj dhe studime nder vite

1963

1.Veshtrim mbi dokumentet shqipe te periodes 1910-1944, Perparimi,1-2/1963.85-93

1964

2. Kontributi shkencor i Lovro Mihaçeviqit, Perparimi,7-8/1964.498-50

1965

3. Te dhana mbi dokumentet historike te periodes 1941-1944, Perparimi,3-4/1965, 253-265

4. Fondet arkivale te periodes 1941-1944, Buletini i Arkivit Shtetnor Krahinor I-1965, 53-88

1971

19. Rregullorja e çetave te komitetit te fshehte te manastirit, Gjurmime alabanologjike – Seria e shkencave historike I-1971, 273-295

1976

23. Politika e Qeverise Serbe ndaj Levizjes Kombetare Shqiptare 1908-1912, GJA-SSHH VI-1976, 71-116; Studime historike 3/1979, 71-120

1977

24. Kosta Novakoviq per Shqiperine dhe invadimin nga Serbia, Perparimi, 1/1977.82-110

25. Levizja kombetare shqiptare ne Vilajetin e Kosoves 1908-1912, Rilindja, 5.IIII-23.IV.1977

1980

31. Portreti historik i Bajram Currit me 1912, Fjala, 15.VI.1980

1981

32. Militant i internacionalizmit proletar. Ne 100-vjetorin e lindjes se Dimitrije Tucoviqit, Rilindja, 22.X 8.XI.1981

33. Dimitrije Tucoviqi, GJA-SSHH, XI-1981.7-45

1984

44. Albanski nacionalni preporod. Albanci, Ljubljana, Cankarjeva zalozba 1984.57-82

1985

45. Qendrimi i Socialdemokracise Serbe ndaj çeshtjes se pavaresise kombetare shqiptare, GJA, SSHH, 15-1985.219-242

46. Patriot i shquar dhe demokrat revolucionar, Bota e re, 15.III.1985

1989

49. Shtjefen Gjeçovi 1873-1929, Drita Ferizaj, 7-9/1989

1991

50. Dr Milan Sufflay, Srbi i Arbanasi njihova simbioza u srednjem vijeku, Zagreb 1991. Pogovor,110-115

51. Lidhja e Dyte e Prizrenit, Zeri, 28.XI, 7.14.21.28.XII.1991, 11.13.15.I.1992

1993

54. Vepra shkencore e profesor Aleks Buda, GJA-SSHH, 23-1993, 7-16

2000

71. Rrenimi i autonomies se Kosoves me 1989, Kosova sot, 11 26IX- 2000

                                     

2.1. B. Artikuj dhe studime nder vite 1963

1.Veshtrim mbi dokumentet shqipe te periodes 1910-1944, Perparimi,1-2/1963.85-93

                                     

2.2. B. Artikuj dhe studime nder vite 1965

3. Te dhana mbi dokumentet historike te periodes 1941-1944, Perparimi,3-4/1965, 253-265

4. Fondet arkivale te periodes 1941-1944, Buletini i Arkivit Shtetnor Krahinor I-1965, 53-88

                                     

2.3. B. Artikuj dhe studime nder vite 1966

5. Shtrembenimet terminologjike ne tekstet e historise, Perparimi 6/1966.513-530

6. Metohija para gjashte shekujsh, Zani i Rinise, 17-18.19.20.23/1966

7. Era dhe epoka, Rilindja, 4.IX.1966

8. Paga dhe meditja, Rilindja, 11.IX.1966

9. Ç’thurrja e rendit shoqnor, Rilindja, 18.IX.l966

10. Shuemja e shtetit, Rilindja, 25.IX.1966

11. Themelues i idese socialiste Me rastin e 120-vjetorit te lindjes se Svetozar Markoviqit, Rilindja, 6.XI.1966

                                     

2.4. B. Artikuj dhe studime nder vite 1967

12. Shqiptaret e Sremit, Zani i Rinise, 3.4.5.6.7/1967

13. Plaku i Maleve – Bajram Curri, Zani i Rinise, 12, 13, 14-15.16.17.18/1967

14. Shqiptaret e Spanjes – Asim Vokshi, Zani i Rinise,23.24/1967

                                     

2.5. B. Artikuj dhe studime nder vite 1968

15. Krijimtaria shkencore e albanologut Millan Shuflaj, ne:" Millan Shuflaj, Serbet dhe shqiptaret”, Prishtine, Rilindja 1968, 1-19

16. Millan Shuflaj lavrues i historise shqiptare, Rilindja, 18-21.IV.1968

                                     

2.6. B. Artikuj dhe studime nder vite 1969

17. Reaksioni xhonturk kunder shkolles dhe gjuhes shqipe ne pragun e kryengritjes se Kosoves me 1910, Gjurmime albanologjike 1/1969, 129-137

18. Krijimtaria e albanologut Millan Shufflay." Millan Shufflay, Serbet dhe shqiptaret”, Prishtine, Rilindja, 1969, 7-19

                                     

2.7. B. Artikuj dhe studime nder vite 1971

19. Rregullorja e çetave te komitetit te fshehte te manastirit, Gjurmime alabanologjike – Seria e shkencave historike I-1971, 273-295

                                     

2.8. B. Artikuj dhe studime nder vite 1975

20. Levizja kombetare shqiptare ne shtypin e Socialdemokracise serbe, Rilindja, 12-24.VI. 1975; Perparimi, 3/1976, 281-302

21. Politika e Qeverise Serbe ndaj Levizjesare Shqiptare 1908-1912, GJA-SSHH, IV-V 1974-1975 71-116; Studime historike 3/1979, 71-120

22. Shtypi i Socialdemokracise Serbe per Levizjen Kombetare Shqiptare te viteve 1908-1912, Rilindja, 12-24.VI.1975; Perparimi 3/1976, 281-302

                                     

2.9. B. Artikuj dhe studime nder vite 1976

23. Politika e Qeverise Serbe ndaj Levizjes Kombetare Shqiptare 1908-1912, GJA-SSHH VI-1976, 71-116; Studime historike 3/1979, 71-120

                                     

2.10. B. Artikuj dhe studime nder vite 1977

24. Kosta Novakoviq per Shqiperine dhe invadimin nga Serbia, Perparimi, 1/1977.82-110

25. Levizja kombetare shqiptare ne Vilajetin e Kosoves 1908-1912, Rilindja, 5.IIII-23.IV.1977

                                     

2.11. B. Artikuj dhe studime nder vite 1979

26. Misioni politik i Ballugxhiqit ne Shqiperi me 1913, Perparimi 1/1979, 96-110

27. Lidhja e Prizrenit sipas Dimitrije Tucoviqit, Konferenca kombetare e studimeve per Lidhjen Shqiptare te Prizrenit 1878-1881, I, Tirane 1979, 358-362

28. Shkencetar i çliruar nga çfaredo paragjykimi Me rastin e 100-vjetorit te lindjes se albanologut te madh e balkanologut te shquar Millan Shuflaj, Rilindja, 28, 2930.XI.1979; Perparimi 6/1979, 903-914

29. Dimitrije Tucoviqi – me rastin e pervjetorit te renies, Rilindja, 7.XI.1979

30. Levizje masash te gjera popullore, Fjala, 1.XII.1979

                                     

2.12. B. Artikuj dhe studime nder vite 1980

31. Portreti historik i Bajram Currit me 1912, Fjala, 15.VI.1980

                                     

2.13. B. Artikuj dhe studime nder vite 1981

32. Militant i internacionalizmit proletar. Ne 100-vjetorin e lindjes se Dimitrije Tucoviqit, Rilindja, 22.X 8.XI.1981

33. Dimitrije Tucoviqi, GJA-SSHH, XI-1981.7-45

                                     

2.14. B. Artikuj dhe studime nder vite 1982

34. Bajram Curri figure e ndritshme e levizjes kombetare e demokratike, Rilindja, 8.V.1982; Dituria 3/1982, 47-56

35. Relacionet e Bajram Currit me qeverine serbe me 1912. Bajram Curri Trajtesa e dokumente, Akademia e Shkencave e RPS te Shqiperise, Tirane 1982, 52-58

36. Djaleria e Dimitrije Tucoviqit, Dituria, 1-2/1982, 26-38

37. Relacione te Bajram Currit me qeverine serbe me 1912, Bajram Curr, Tirane l982, 52-58

38. Tucoviceva ocena albanskog pokreta 1908-1912. Dimitrije Tucovic i radnicki pokret Srbije, Titovo Uzice 1982.547-555

                                     

2.15. B. Artikuj dhe studime nder vite 1983

39. Tucoviqi si publicist dhe orator, Fjala, 11-15.II.1983

40. Polemika e Tucoviqit me skribomanet borgjeze, Fjala, 1.IV.1983

41. Lufte e perbashket e popujve te shtypur, Rilindja, 2.VIII.1983

42. Hasan Prishtin - udheheqes i shquar i levizjes kombetare e demokratike, Rilindja, 13.VIII.1983

43. Aventura pushtuese e borgjezise serbe, Bota e re, 15.XII.1983

                                     

2.16. B. Artikuj dhe studime nder vite 1984

44. Albanski nacionalni preporod. Albanci, Ljubljana, Cankarjeva zalozba 1984.57-82

                                     

2.17. B. Artikuj dhe studime nder vite 1985

45. Qendrimi i Socialdemokracise Serbe ndaj çeshtjes se pavaresise kombetare shqiptare, GJA, SSHH, 15-1985.219-242

46. Patriot i shquar dhe demokrat revolucionar, Bota e re, 15.III.1985

                                     

2.18. B. Artikuj dhe studime nder vite 1986

47. Popovicevo vidjenje albasnkog pitanja. Dusan Popovic i radnicki pokret Srbije, Beograd 1986, 125-130

48. Strehimi i kryengritesve shqiptare ne Malin e Zi 1910-1911, Koha Titograd, 2/1986.201-215

49. Isa Boletini kryetrim i kryengritjeve te medha, Bota e re, 15.I.1986

                                     

2.19. B. Artikuj dhe studime nder vite 1988

50. Faktografia ne romanin historik. Seminari nderkombetar per Gjuhen, Letersine dhe Kulturen Shqiptare, 13/1988, 253-259

51. Kruno Kerstiq – Zekeria Cana, Arbeneshet e Zares, Bota e Re, 15.II, 1.III.,15.III, 1.IV, 15.IV/1988

52. Zekeria Cana – Ymer Jaka, Leterkebimi i Millan Shuflajt rreth studimeve shqiptare, Perparimi 1/1988, 65-90

                                     

2.20. B. Artikuj dhe studime nder vite 1989

49. Shtjefen Gjeçovi 1873-1929, Drita Ferizaj, 7-9/1989

                                     

2.21. B. Artikuj dhe studime nder vite 1991

50. Dr Milan Sufflay, Srbi i Arbanasi njihova simbioza u srednjem vijeku, Zagreb 1991. Pogovor,110-115

51. Lidhja e Dyte e Prizrenit, Zeri, 28.XI, 7.14.21.28.XII.1991, 11.13.15.I.1992

                                     

2.22. B. Artikuj dhe studime nder vite 1992

52. Politika pushtuese e Serbise ndaj Shqiperise 1912-1914, Gjurmime albanologjike – seria e shkencave historike, 22-1992, 99-108; Illyria, 12.XII.1992

53. Mbledhja e Mukjes, Lidhja e Dyte e Prizrenit, Konferenca e Bujanit dhe çeshtja e bashkimit kombetar, Studime historikike 1-4/1992, 94-104

                                     

2.23. B. Artikuj dhe studime nder vite 1993

54. Vepra shkencore e profesor Aleks Buda, GJA-SSHH, 23-1993, 7-16

                                     

2.24. B. Artikuj dhe studime nder vite 1994

55. Tre nentoret, Fjala, 25.VI.1994

56. Nje shtylle e pamposhtur e Levizjes kombetare, Ullyria, 24-30.XII.1994

57. Kthimi i shqiptareve me dhune ne fene ortodokse, Dituria Islame, 63/1994, 64.65.66/1995

                                     

2.25. B. Artikuj dhe studime nder vite 1995

58. Udhekryqet e historise shqiptare, Bujku, 5- 16.VI. 1995

59. Ata ishin martire te kombit, Bujku, 6.III.1995; Yllyria, 6-8.VII.1995

60. Planet e Serbise per ndezjen e luftes vellavrasese ndermjet shqiptareve dhe per zhdukjen e udheheqesve te tyre, Gjenocidi dhe aktet gjenocidale te pushtetit serb ndaj shqiptareve nga Kriza Lindore e kendej, ASHAK, Prishtine 1995, 59-72

                                     

2.26. B. Artikuj dhe studime nder vite 1996

61. Kosova and independent Albanian state. The Kosova issue - a historik and current problem, Tirana 1996, 87-89

62. Vendi dhe roli i Isa Boletinit ne Levizjen Kombetare Shqiptare, Tribuna Prishtine 1/1996, 94-99; Ora, 38/1996, 9-11

63. Gjenocidi i Malit te Zi mbi shqiptaret me 1912-1913, Bujku, 9- 22.IV.1996

64. Masakra e Jabllanices me 1921, Bujku, 13.VII.1996

                                     

2.27. B. Artikuj dhe studime nder vite 1997

65. Kudo gjurme te gjenocidit serb mbi shqiptaret, Bujku, 14.VI.1997

66. Histori ende e pashkruar, Bujku, 12.VII.1997

67. Ploja e shfarosjes ne Prapashtice dhe Keqekolle me 1912, Bujku, 26.VII.1997

68. Hakmarrja e pergjakshme te tebanat e Isniqit me 1921, Bujku, 2.VIII.1997

69. Ne Prizren u hodhen themelet e shtetit shqiptar. Ne 119 – vjetorin e Lidhjes Shqiptare te Prizrenit, Bujku, 10.VI.1997

70. Aspekte te bashkimit kombetar. Kombi. Rruget e bashkimit kombetar, Elbasan, Onufri 1997, 477-491

                                     

2.28. B. Artikuj dhe studime nder vite 2000

71. Rrenimi i autonomies se Kosoves me 1989, Kosova sot, 11 26IX- 2000

                                     

2.29. B. Artikuj dhe studime nder vite 2001

72. Rilindja Kombetare mund te quhet e permbyllur vetem me Nentorin e trete – Nentorin e bashkimit te plote kombetar, Bota sot, 27.28.XI. 2001

73. Cila eshte porosia e Skenderbeut ne nderrimin e moteve, 30.31.XII. 2001, 1.2.I.2002

                                     

2.30. B. Artikuj dhe studime nder vite 2002

74. Roli i Malit te Zi ne kryengritjen shqiptare te vitit 1912, Shkodra ne shekuj I, Shkoder 2002, 201-204

75. Haxhi Zeka strumbullar dhe promotor i dy lidhjeve shqiptare. Ne 100 – vjetorin e vrasjes. Bota sot, 20.21.22.II.2002

76. Kanuni i Leke Dukagjinit veper monumentale te drejtes zakonore shqiptare, Bota sot, 15.VII.2002

77. Leterkembimi i Shuflajt me Lumo Skendon, Bota sot, 2.XII.2002

                                     

2.31. B. Artikuj dhe studime nder vite 2003

78. Martir i fetarise dhe atdhetarise. Ne 90-vjetorin e vrasjes se Luigj Palajt. Bota sot, 7.III.2003

79. Porosite e Lidhjes Shqiptare te Prizrenit per çeshtjen kombetare, Bota sot, 10.11.12.VI.2003. Mesazhet e Lidhjes Shqiptare te Prizrenit per çeshtjen kombetare, Dielli, prill- qershor 2003

80. Historia nuk shkruhet me kallezime odash, Bota sot, 28.VI.2003

81. Krimet malazeze ne trojet shqiptare 1912-1913, Bota sot, 17-25.III.2003

82. Kryengritja antiserbe e vitit 1913, GJA, SSHH, 33-34, 2003-2004, 187-198

                                     

2.32. B. Artikuj dhe studime nder vite 2005

83. Bajram Curri figure e shquar e Levizjes Kombetare, Bota sot, 15.VII. 2005

84. Roli i Dervish Himes ne kongresin e Triestes dhe ne kryengritjen antiserbe te shtatorit 1913, Bota sot, 31.VIII, 1.IX.2005

85. Politika e Serbise kundrejt çeshtjes shqiptare, Bota sot, 19.XI-9.XII.2005

86. Gjergj Kastrioti Skenderbeu kolos i historise shqiptare dhe evropiane, Illyria, 25.XI.2005, Bota sot, 28.XI.2005

87. Politika e Serbise kundrejt çeshtjes shqiptare 1903-1913, Bota sot, 19-30.XI, 1-9.XII.2005

88. Forcat nacionaliste shqiptare gjate Luftes se Dyte Boterore e deri ne vitin 1947, ne:" E djathta shqiptare ne mbrojtje te Shqiperise etnike 2”, Prizren 2005, 90-92

89. Pushtimi Serb i Shqiperise se Veriut me 1912, ne:" Seminari Nderkombetar Shkodra ne shekuj”, Shkoder 2005, 129-136

90. Qendrimi i Serbise ndaj kryengritjes se pergjithshme shqiptare te vitit 1912, GJA, SSHH,35 –2005, 215-265



                                     

2.33. B. Artikuj dhe studime nder vite 2006

91. Kryengritja e Mbishkodres e vitit 1911 ne driten e burimeve malazeze, ne:" Dede Gjon Luli”, Illyricumi, Tuz 2006, 80-90

92. Dokumente per politiken e Serbise kundrejt kryengritjes shqiptare te vitit 1912, Bota sot, 10.VIII-23.IX.2006

93. SHBA-te dhe pavaresia e Shqiperise, Koha ditore, 2.XII.2006, Albanica 63/ 2006

                                     

2.34. B. Artikuj dhe studime nder vite 2007

94. Per nje rivleresim te histories sone, Albanica 64-64/2007

95. Qendresa e Lumes kunder pushtimit serb me 1912, Albanica 75/2007

96. Mbi standarizimin e ngjarjeve dhe figurave tona historike, Koha ditore, 3.II.2007

                                     

2.35. B. Artikuj dhe studime nder vite 2008

97. Historia te ulet ne shtratin e realitetit, Albanica, 78/2008

98. Kryengritja e vitit 1912, Zeri, 12-19.I.2008

99. Ali Hadri perballe diferencimit ideolopolitik te intelektualeve shqiptare, Zeri, 8.III.2008

100. Relacionet e Ismail Qemalit, Esat Toptanit dhe Prenge Bib Dodes me Serbine, Zeri, 18-27.III. 2008

101. Politika e Serbise kundrejt çeshtjes shqiptare 1903-1910, Zeri 25.IV-7.V.2008

102. Trajtimi i Lidhjes Shqiptare te Prizrenit ne historiografine sovjetike, Zeri, 14.VI.2008

103. Levizja Kombetare Shqiptare ne kapercyell te shek. XX sipas domumenteve serbe, Zeri, 22.VII-2.VIII.2008

104. Mesazhet e Lidhjes Shqiptare te Prizrenit per çeshtjen kombetare, Prishtine, Instituti i Historise, 2008, 317-327

                                     

3. D. Kritika, recensione dhe polemika

1962

1. N.K.Krupskaja, Uspomene o Lenjinu, Perparimi, 11-12/1962.856-858

1965

2. Fadil Hoxha, Kur pranvera vonohet, Perparimi, 11-12/1965.747-752

1967

6. Ali Hadri, Pasqyre e historise se shqiptareve, Prishtine, Reparti i Entit te botimit te teksteve te Serbise, 1967, Rilindja, 24.25.IX.1967

1970

15. Mosnjohje e metodologjise historike, Rilindja, 12.II.1970

16.Konferenca e dyte e studimeve albanologjike II, Gjurmime albanologjike 1-2/1970.336-338

1980

22. L’insurrection generale Albanaise de l’an 1912 A propos d’un travail du Dr B.Hrabak sur ce sujet, Studia albanica 2/1980.191-208

1984

23.L’insurrection generale albanaise de l’an 1912, Recherches albanologiques 1-1984.169-198

1988

26. Marredheniet serbo – shqiptare 1912-1915. Rreth librit te Bogumil Hrabak: Arbanaski upadi i pobune na Kosovu i Makedoniji od kraja 1912. do kraja 1915.godine, GJ, SSHH, 1/1988, 278-300

1991

27. Ndermjet pabesise dhe tradhtise kombetare. Aneshkrime ne intervisten e Bujar Hoxhes. Fjala 33.34.35.41/1991

1992

28. Kohe duhet te durosh dhe te punosh, Fjala 3/1992

1993

29. Perdhosje e historise kombetare. Aneshkrime ne artikullin e Dr. Muhamet Pirrakut: pavaresit e vitit 1912 – pavaresi e Shqiperise etnike, Bujku, 24.25.XII.1993; Rilindja, 29.XII.1993

2000

34. Shpifje e shemtuar. Pergjigje shkrimit te Shpetim Golemit:" Historia nuk pranon shtremberimet”, Koha ditore, 1.II.2000

2007

35. Veper publicistike me interes, Zeri, 29.XII.2007



                                     

3.1. D. Kritika, recensione dhe polemika 1962

1. N.K.Krupskaja, Uspomene o Lenjinu, Perparimi, 11-12/1962.856-858

                                     

3.2. D. Kritika, recensione dhe polemika 1965

2. Fadil Hoxha, Kur pranvera vonohet, Perparimi, 11-12/1965.747-752

                                     

3.3. D. Kritika, recensione dhe polemika 1967

6. Ali Hadri, Pasqyre e historise se shqiptareve, Prishtine, Reparti i Entit te botimit te teksteve te Serbise, 1967, Rilindja, 24.25.IX.1967

                                     

3.4. D. Kritika, recensione dhe polemika 1968

7. I.G.Senkevic, Albanija v period Vostoçnogo krizisa, Moskva, Akademija nauk SSSr, Institut istoriii 1965, Gjurmime albanologjike 1/1968.268-271

8. Studime historike 1964-1965, Gjurmime albanologjike 1/1968.276-280

9. Godisnjak Pokrajinskog drzavnog arhiva I-1965, Gjurmime albanologjike 1/1968.283-285

10. Starine Kosova i Methohije I 1961, II-III 1964, Gjurmime albanologjike 1/1968.281-283

                                     

3.5. D. Kritika, recensione dhe polemika 1969

11. Omer Nakicevic, Revolt i protestni mars stanovnika Kosova 1822.godine. Posebno izdanje Arhiva Kosova, Pristina 1969, Gjurmime albanologjike 2/1969.231-232;

12. Muin Çami, Lufta nacionalçlirimtare anti-imperialiste e popullit shqiptar ne vitet 1918-1920, Tirane 1969, Gjurmime albanologjike 2/1969, 232-235; Monografi solide, Rilindja, 23.III.1970

13. Konferenca e dyte e studimeve albanologjike I, Gjurmime albanologjike 2/1969, 225-227

14. Zbornik dokumenata i podataka o NOB-u jugoslovenskih naroda, tom I, knj.19, Borbe na Kosovu 1941-1944, Vojnoistorijski institut, Beograd 1969, Gjurmime albanologjike 2/1969, 235-236

                                     

3.6. D. Kritika, recensione dhe polemika 1970

15. Mosnjohje e metodologjise historike, Rilindja, 12.II.1970

16.Konferenca e dyte e studimeve albanologjike II, Gjurmime albanologjike 1-2/1970.336-338

                                     

3.7. D. Kritika, recensione dhe polemika 1971

17. Reviste pa fizionomi shkencore serioze. Vjetari II-III 1970, Rilindja, 28.VIII.1971

18. Panairi i dilentantizmit shkencor. Rreth reagimit te Redaksise se Vjetarit te Arkivit te Kosoves, Rilindja, 9.X.1971

19. Per nje kritike objektive ne veprimtarine tone shkencore, Rilindja, 6.XI.1971

                                     

3.8. D. Kritika, recensione dhe polemika 1979

20. Problematike komplekse e kapur ne gjeresi dhe thellesi. Arben Puto, Pavaresia shqiptare dhe diplomacia e Fuqive te Medha, Tirane 1979, Rilindja, 1.IX., 8.IX.1979

21. Kryengritja e pergjithshme shqiptare e vitit 1912. Rreth punimit te Dr. Bogumil Hrabak mbi kete teme, GJA, SSHH, IX-1979.287-316

                                     

3.9. D. Kritika, recensione dhe polemika 1980

22. L’insurrection generale Albanaise de l’an 1912 A propos d’un travail du Dr B.Hrabak sur ce sujet, Studia albanica 2/1980.191-208

                                     

3.10. D. Kritika, recensione dhe polemika 1984

23.L’insurrection generale albanaise de l’an 1912, Recherches albanologiques 1-1984.169-198

                                     

3.11. D. Kritika, recensione dhe polemika 1985

24. Shukri Rahimi – Z. Cana, Kritika bez naucnih osnova Povodom napisa Dusana T.Batakovica, Knjizevna rec,Nr.254.10.IV.1985

25. Sh.Rahimi – Z.Cana,Rreth kritikes per librin" Albanci”, GJA,SSHH,15-1985.327-344

                                     

3.12. D. Kritika, recensione dhe polemika 1988

26. Marredheniet serbo – shqiptare 1912-1915. Rreth librit te Bogumil Hrabak: Arbanaski upadi i pobune na Kosovu i Makedoniji od kraja 1912. do kraja 1915.godine, GJ, SSHH, 1/1988, 278-300

                                     

3.13. D. Kritika, recensione dhe polemika 1991

27. Ndermjet pabesise dhe tradhtise kombetare. Aneshkrime ne intervisten e Bujar Hoxhes. Fjala 33.34.35.41/1991

                                     

3.14. D. Kritika, recensione dhe polemika 1992

28. Kohe duhet te durosh dhe te punosh, Fjala 3/1992

                                     

3.15. D. Kritika, recensione dhe polemika 1993

29. Perdhosje e historise kombetare. Aneshkrime ne artikullin e Dr. Muhamet Pirrakut: pavaresit e vitit 1912 – pavaresi e Shqiperise etnike, Bujku, 24.25.XII.1993; Rilindja, 29.XII.1993

                                     

3.16. D. Kritika, recensione dhe polemika 1994

30. Nje pamflet i padegjuar dhe i papare ne letrat tona. Rreth polemikes" Apologjia –da-fe e Canes”, botuar ne" Bujku” me 26 e 27 janar 1994

31. Martiret s’mund te quhen kriminele. Rreth librit te dr. Hakif Bajramit:" Tragjedia e Tivarit”, botim privat, Prishtine 1993, Bujku, 31.V.1994

32. Vulgarizim i sheknces deri ne çoroditje. Rreth reagimit te dr. Hakif Bajramit:" Krimet nuk vjetrohen, as mund te heshten”, Bujku, 28.VI.1994

33. Nderrim tezash te Dr. Hakif Bajramit. Lidhur me shkrimin e Hakif Bajramit" Mashtrime skandaloze” te botuar ne" Bujku” me 12 korrik 1994

                                     

3.17. D. Kritika, recensione dhe polemika 2000

34. Shpifje e shemtuar. Pergjigje shkrimit te Shpetim Golemit:" Historia nuk pranon shtremberimet”, Koha ditore, 1.II.2000

                                     

3.18. D. Kritika, recensione dhe polemika 2007

35. Veper publicistike me interes, Zeri, 29.XII.2007

                                     

4. E. Shkrime historiko – publicistike

1. Vorri i Gjeçovit, Rilindja, 3.VIII.1967

2. E kaluemja historike pa permendore, Fjala, kallnor-shkurt 1968

3. Muzeu i Gjakoves, cili eshte ky? Rilindja, 12.III.1971

4. Kulti i tradites ne menyren polake, Rilindja, 28-30.XI.1978

5. Ne shtepine e Tucoviqit, Rilindja, 31.XII.1982- 1.2,I.1983

6." Perpjekja’ e diteve tona rinore, Zeri i Rinise, 15.V.1985

7. Z.Cana- Ali Aliu, Masa qe rrezikojne qenien shpirterore dhe fizike te shqiptareve ne Maqedoni, Mladina Lubjane, 24.II.1989

8. Obracun na Kosovu, Danas Zagreb, 30.V.1989; Gjueti mesjetare kunder shtrigave, por shqiptaret do ta perballojne edhe ketu furtune, Zeri i popullit, 3.VI.1989

9. Ç’behet me vajzat e Tahir Mehajt, Kosovarja nr3, maj 1994

10. Gjalleron Babushi, Zeri, 14.V.1994

11. Vdiqen pa e pare Kosoven, Dielli, 28.XI.1994

12. Te vdesesh per te jetuar, Kosovarja 3/1995

13. Plaku i Kosoves, Zeri,11.XI.1995

14. Ngjarje qe shenojne nje epoke. Aziz Abrashi- Burhan kavaja, Epopeja e minatoreve, Prishtine 1966, 174-176

15. Edhe nje vrasje mizore, Bujku, 11.VI.1996

16. Nje dite e shenuar perkujtimi, Bujku, 16.VII.1996

17. Zhvillimet ne Serbi dhe pozicioni yne, Bujku, 17.XII.1996; Rilindja, 22-28.XII.1996, Illyria, 4-6.I.1997

18. Ne gjunj para Nenes Tereze, Koha ditore, 14.IX.1997

19. Takime malli e brengash, Bota sot, 22.X-8.XI.2003

20. Flete ditari 1976-1989, Zeri, 19.I-28.II.2007



                                     

5. F. Perkthime

1. Rela Novakoviq – Jovan Neshiq, Historija per klasen e I te shkollave profesionale, Prishtine 1965

2. Arsh- Senkeviç- Smirnova, Histori e shkurte e Shqipnise, Prishtine 1967

3. Millan Shufflay, Historia e shqiptareve te veriut

4. Zhivko Avramovski – Llazar Llakiq- Bogdan Smileviq. Historia. Tekst per vitin e III t’arsimit fillor te rriturve, Prishtine 1968

5. Mirko Peroviq, Bazat e shkences mbi shoqerinerine dhe rregullimi shoqeror i Jugosllavise, Prishtine, 1969

6. Bogdan Smileviq – Gjorgje Knezheviq, Historia per klasen III gjimnaz – drejtimi i shkencave natyrore, Prishtine 1974

7. Rela Novakoviq – Millutin Peroviq, Historia per klasen III te gjimnazit, Prishtine 1976