Back

ⓘ Njësitë matëse Kosovë. Me kete Ligj rregullohet percaktimi i njesive matese ne Kosove, emertimi dhe simbolet e tyre, lemite dhe fushat e aplikimit, obligimi i p ..




                                     

ⓘ Njësitë matëse Kosovë

Me kete Ligj rregullohet percaktimi i njesive matese ne Kosove, emertimi dhe simbolet e tyre, lemite dhe fushat e aplikimit, obligimi i perdorimit te ketyre njesive dhe menyrat e zbatimit te tyre ne pajtim me Dokumentin D1, te Organizates Nderkombetare te Metrologjise Legale / International Document of the International Committee of Legal Metrology: CIML 1975 D.I. No. 1/.

Perdorimi i ketyre njesive behet gjate venjes ne qarkullim te mallit te importuar, sherbimeve apo informacioneve, si dhe me keto njesi behet shprehja e njesive jashte ketj ligji. Per bartjen apo perpunimin te dhenave, njesite matese mund te paraqiten me simbole te rregulluara veqanerisht per sisteme me bashkesi te kufizuar te simboleve ne baze te normave nderkombetare.

Mbikqyrjen mbi rregullsine e njesive matese e bene inspeksioni i tregut, kurse ekspertizen mbi njesite matese e bene Instituti i Metrologjise Legale te Kosoves, me kerkesen e inspeksionit te tregut, Gjykates, Doganes dhe paleve te tjera fizik dhe juridik.

Per perdorimimin e njesive mastese qe nuk jane te perfshira ne njesit zyrtare matese jane te parapara edhe gjobat te cilat sillen nga 50 deri 5 000 €.

                                     

1. Njesit ne perdorim

Perdorimi i ketij ligji eshte ne fuqi per disa lemi si: a) {\displaystyle a)} ne lemine e ekonomise, ne sherbimet shendetesore dhe ne mbrojtjen e ambientit; b) {\displaystyle b)} ne aktet ligjore e nenligjore, ne tekstet shkollore, ne kontrata, njoftime, mbishkrime dhe ne te gjitha aktet dhe dokumentet tjera zyrtare.

Perkufizimi, vleresimi dhe menyrat e perdorimit te njesive matese percaktohen me akte nenligjore dhe standarde te pranuara, te cilat i harton Instituti per Metrologji Legale i Kosoves dhe i miraton Ministria per Tregti dhe Industri.

Sipas ligjit ne Kosove si njesi legale jane njesit njesite themelore SI, njesite e derivuara SI, me emra dhe simbole te veçanta dhe Njesite e derivuara SI, emrat dhe simbolet te cilave perfshijne njesi te derivuara SI, me emra dhe simbole te veçanta.

                                     

2. Njesit e lejuara jashte SI

Po ashtu te si te lejuara caktohen edhe nje numer i kufizuar i njesive te lejuara, jashte sistemit nderkombetar SI te klasifikuara ne tri kategori. Ne kategorin e pare hyne njesite jashte SI te lejuara per perdorim te gjere, ne te dyten njesite jashte SI te lejuara per perdorim, vlerat te cilave jane percaktuar eksperimentalisht dhe te treten njesite jashte SI te lejuara per perdorim ne raste te posaçme.

Ne kategorin njesite jashte SI te lejuara per perdorim te gjere hyne njesi qe kane hyre ne perdorim te thelle si njesit tradicionale matematikore per matjen e kendeve si per shembull shkalla kendore, minuti kendor arminuti dhe sekonda kendore arkseconda. Po ne kete grup hyne edhe njesit shoqerore per matjen e kohes, mjesite metrike siç eshte litri per vellimin dhe tona per masa me te medha, dhe njesit logaritmike neperi dhe beli.

Ne kategorin njesite jashte SI te lejuara per perdorim, vlerat te cilave jane percaktuar eksperimentalisht eshte futur perdorimi i disa njesive shkencore jashte SI te cilat paraqesin konstanta te rendesishme ne shkence siç jane: njesia astronomike per gjatesi, njesia atomike e mases apo daltoni per mase dhe elektron volti per energji te cilat jane dhene ne tabelen pasuese.

Ne kategorin njesite jashe SI te lejuara per perdorim ne raste te posaçme hyne disa njesi metrike dhe jometrike te cilat jane ne perdorim tradicional ne shkence. Gjate perdorimit te njesive nga kjo kategori sipas ligjit duhet qe jepet korelacioni i njesis se perdorur me njesin perkatese ne SI. Ketu hyne njesit si mila nautike dhe nyja knot per matjen e shpejtesise, ari dhe hektari per siperfaqen, bari per shtypjen, angstremi ångström per gjatesin dhe barni per seksionin efikas ne fiziken berthamore.

                                     

3. Njesit e ndaluara

Po ashtu me ligj eshte vendosur qe nga perdorimi te hiqen disa njesi matese jashte sistemit SI. Keto njesi jane kategorizuar ne dy kategori, ne kategorin mjesi te derivuara te sistemit CGS, me emertime te posaçme te ndaluara per perdorim dhe njesi jashte SI te ndaluara per perdorim. Perdorimi i tyre ne prodhimet ne qarkullim eshte i ndaluar dhe denohet nga inspektori i trgut me gjoba prej 50 deri 5000 euro.

Ne kategorin mjesi te derivuara te sistemit CGS, me emertime te posaçme te ndaluara per perdorim jane futur njesit qe hasen ne literature. Kuvendi i preferone banoreve qe keto njesi te i shprehin ne njesi te sistemit SI. Per kete qellim ka paraqitur nje tabel ne te cilen i jepe vlerat e shprehura ne SI per keto njesi te hasura deri me tani.

Ndersa ne kategorin njesi jashte SI te ndaluara per perdorim jane dhene njesi jashte SI dhe preferohet qe te evitohen nga perdoruesit. Nese hasen ne literature, ato se pari duhet te shnderrohen ne njesi SI sipas tabeles e pastaj vlerat e fituara behen te perdorshme ne SI per dokumentacion zyrtar.



                                     

4. Prefikset e njesive

Parashtresat per shumefishet dhe nenfishet e njesive matese jane po ashtu te perkufizuara me ligj dhe rrjedhin nga sistemi i shumefisheve dhe nen fisheve ne SI. Ketu duhet pasur parasysh qe per kilogramin kjo nuk vlene si dhe lejimi i perdorimit te njesive te derivuara nga SI-ja perpose shkalles celzius. Per njesi jashte SI te lejuara per perdorime te posaçme liter L, teks tex, bar bar, elektronvolt eV, dhe varn var) eshte paraqtur nje tabel e veçante.

                                     
  • në Kosovë Tabela e më poshtme është e shkallës së parë d.m.th çelsat më të gjatë se kater shifra nuk janë përfshirë. Kodi i mallërave në Kosovë s  d  r

Users also searched:

...
...
...