Back

ⓘ Beteja e Koshares u zhvillua me 9 Prill te vitit 1999 ne kuader te Operacionit Shigjeta, ndermjet Ushtrise Çlirimtare te Kosoves dhe Ushtrise se Jugosllavise. U ..




Beteja e Koshares
                                     

ⓘ Beteja e Koshares

Beteja e Koshares u zhvillua me 9 Prill te vitit 1999 ne kuader te Operacionit Shigjeta, ndermjet Ushtrise Çlirimtare te Kosoves dhe Ushtrise se Jugosllavise. Ushtria Çlirimtare e Kosoves mori mbeshtetje nga Ushtria e Shqiperise dhe nga Forcat ajrore te NATO-s. Eshte njera nder betejat me te pergjakshmet dhe me te suksesshmet e Luftes se Kosoves. Ne kete beteje Ushtria Jugosllave e humbi kontrollin e kufirit Kosove - Shqiperi, e cila ishte nje fitore e madhe per Ushtrine Çlirimtare te Kosoves, duke i detyruar ushtaret serbe te largohen nga kufiri dhe duke e mundesuar kalimin e sigurt te armeve dhe vullnetareve nga Shqiperia per ne Kosove. Beteja e Koshares zgjati nga 9 Prilli deri me 10 Qershor 1999, kur edhe u nenshkrua Marreveshja e Kumanoves e cila i dha fund Luftes se Kosoves.

Thyerja e kufirit ne mes te Kosoves dhe Shqiperise me 9 prill te vitit 1999, shenoi jo vetem nje fitore morale per UÇK-ne, por ajo i hapi rruge furnizimit me armatim dhe mbeshtetje logjistike per shume zona te luftes ne brendesi te Kosoves. Triumfi i luftetareve nga mbare trojet shqiptare, te bashkuar ne Brigaden 138, ne krye te se ciles ishte komandanti Agim Ramadani, beri qe te shembet muri gati 100 vjeçar i vene ne mes te Kosoves dhe Shqiperise. Beteja e Koshares ishte njera nder hallkat me te fuqishme ne zinxhirin e pakeputshem te historise kombetare dhe si e tille do te perkujtohet gjithmone nder shqiptare.

                                     

1.1. Fillimi i Betejes 9 – 13 Prill: Ofensiva e UÇK-se

Me 9 Prill te vitit 1999 ne oren 05:00 te mengjesit, 136 luftetare te UÇK-se e thyen kufirin dhe sulmuan batalionin e 53-te kufitar te Brigades se Motorizuar Jugosllave 549, e cila perkrahej nga policia serbe, ushtaret serbe dhe mercenaret ruse.

Ushtaret e UÇK-se sulmuan ne 3 drejtime: Drejtimi i pare ishte drejt Rrases se Koshares, Drejtimi i dyte ishte drejt Bazes Ushtarake Serbe "Karaulla" dhe Drejtimi i trete ishte drejt Majes Gllava. Ne ate kohe rreth 300 ushtare serbe ishin vendosur ne vijen e frontit. Luftimet e ashpra zgjaten 6 ore. Nga ana e UÇK-se rane deshmore 4 luftetare dhe u plagos 1, kurse nga ana e Ushtrise Jugosllave u vrane 23 ushtare serbe. Me vone UÇK-ja e mori Rrasen e Koshares dhe u pozicionua aty. Te nesermen me 10 Prill, me mbeshtetje te artilerise, UÇK-ja arriti qe ta marre edhe Majen Gllava dhe filloi ta bombardoje Bazen ushtarake serbe te Koshares, gje qe i detyroi ushtaret serbe te largohen nga pozicionet e tyre dhe e braktisen bazen e tyre. Ne oren 19:00 te mbremjes, ushtaret e UÇK-se arriten qe te hynin ne Bazen serbe dhe konfiskuan nje sasi te armeve dhe uniformave ushtarake serbe, poashtu dhe rezerva ushqimore qe i kishin lene ushtaret serbe.

Forcat Serbe u terhoqen me pas drejt vijes se dyte te mbrojtjes mbi Bazen. Ato pozicione ishin shume me te lehta per tu mbrojtur. Te nesermen, ushtaret rezerviste serbe mberriten per te lehtesuar Ushtrine e Pare. Nje grup i ushtareve te UÇK-se arriten qe ta nderprejne vijen e komunikimit jugosllav dhe e shkaterruan nje automjet ushtarak jugosllav transportues te blinduar. Gjate nates, UÇK-ja e sulmoi Ushtrine Jugosllave ne Opijaz, duke u perpjekur te shkaterronte rezistencen e ushtareve serbe, por me pak sukses. nate rane disa deshmore. Te nesermen UÇK-ja perseri i sulmoi pozicionet serbe, dhe arriti qe ta thyeje rezistencen e vijes se dyte mbrojtese te Ushtrise Jugosllave, duke i shkaktuar humbje te medha ne ushtare. Nderkohe Ushtria Jugosllave arriti qe te sjelle Forcat e saj Speciale dhe gjithashtu disa copa artilerie.

Me 13 Prill, pati perleshje mes Ushtrise Shqiptare dhe Ushtrise Jugosllave ne kufirin prane Krumes.

                                     

1.2. Fillimi i Betejes 14 Prill: Kunder ofensiva Jugosllave ndaj Majes Gllava

Artileria e Ushtrise Shqiptare dhe e UÇK-se vazhdoi te granatonte pozicionet e Ushtrise Jugosllave nga Maja Gllava dhe Rrasa e Koshares. Shtabi i Ushtrise Jugosllave vendosi te nise nje sulm te papritur ndaj UÇK-se.

Me 14 Prill, ushtaret serbe sulmuan Majen Gllava. Distanca midis dy llogoreve te armikut nuk ishte me e gjate se 50 metra. Ushtria Jugosllave nuk arriti qe ta merrte Majen Gllava, dhe perseri u detyrua te terhiqet me humbje te medha. Fronti i Majes Gllava u stabilizua deri ne fund te luftes, pa ndonje ndryshim ne vija.

Gjate muajit Prill 1999, nuk kishte ndonje ndryshim ne vijat e frontit ne Rrasen e Koshares dhe te dyja palet pesuan humbje te medha. Shume ushtare serbe u vrane nga bombardimet e panderprera te artilerise se UÇK-se, dhe shume luftetare te UÇK-se u vrane ne perleshje te shumta me Forcat serbe.

                                     

1.3. Fillimi i Betejes 10 – 11 Maj: Ofensiva Jugosllave ne Rrasen e Koshares

Muaji Maj 1999, filloi me disa sulme te pasuksesshme te Ushtrise Jugosllave ne perpjekje per ta marre perseri Bazen Serbe te Koshares. Sulmet e saj u bene te pasuksesshme per shkak te zjarrit te vazhdueshem te artilerise shqiptare qe synonte pozicionet e tyre. Me 6 Maj, Ushtria Jugosllave kundersulmoi ne Rrasen e Koshares, ne nje perpjekje per te ndaluar bombardimet e artilerise shqiptare. Pasoi nje perleshje e pergjakshme, por Ushtria Jugosllave nuk arriti qe ta merrte as Rrasen e Koshares. Me 10 Maj, Ushtria Jugosllave dergoi dy tanke te modelit T-55 per te ndihmuar ne stabilizimin e ofensives ne Rrasen e Koshares. Kur tanket depertuan ne linjat e UÇK-se, ata perparuan mbi 100 metra ne territorin e kontrolluar nga luftetaret e UÇK-se, por UÇK-ja perseri arriti qe ta mbante kontrollin e Rrases se Koshares, fale heroizmit dhe trimerise se luftetareve shqiptare. Gjate nates se 10 dhe 11 Majit, avionet e NATO-s hodhen dhjetera bomba mbi trupat serbe te cilet kishin sulmuar pozicionet e UÇK-se rreth Rrases se Koshares. Ne keto sulme, NATO vrau 16 ushtare serbe dhe nje oficer dhe i plagosi mbi 40 te tjere. UÇK-ja e shfrytezoi rastin per te sulmuar ushtaret serbe ne pozicionet e tyre dhe i detyroi ata te ktheheshin mbrapa.



                                     

1.4. Fillimi i Betejes Maj: Perleshjet perreth fshatit Mrcaj

Gjate mesit te muajit Maj, shume luftime te pergjakshme u zhvilluan ne fshatin Mrcaj, te cilat u moren perfundimisht nga Ushtria Jugosllave. Nga ana e UÇK-se pati shume deshmore, por humbjet nga ana e Ushtrise Jugosllave ishin edhe me te medha.

                                     

1.5. Fillimi i Betejes 21 Maj: Zjarri miqesor i NATO-s ndaj Karakollit te Koshares

Me 21 Maj, avionet e NATO-s gabimisht bombarduan pozicionet e UÇK-se, duke vrare 67 luftetare. Kjo ishte tronditja me e madhe per UÇK-ne nga gabimi i Aleatit te saj. Gjenerali i NATO-s Wesley Clark kerkoi falje per kete gabim dhe tha se kishte ndodhur pa dashje. Gjate muajit Maj, NATO zhvilloi operacione ajrore kunder caqeve serbe ne Kosove dhe Serbi, disa prej te cilave perfshinin demtime kolaterale - vdekje te civileve.

                                     

2. Rendesia

Beteja e Koshares eshte nje nder betejat me te medha te Ushtrise Çlirimtare te Kosoves dhe Ushtrise se RF te Jugosllavise. Palet ne kete beteje kane qene te pabarabarta, por UÇK-ja ka pasur perparesi strategjike, pasi beteja eshte zhvilluar ne kufirin me Shqiperine administrative. Furnizimi ka qene ne nivel, e gjithashtu edhe morali i luftetareve ka qene i larte. Ushtria Jugosllave ka qene e ndihmuar edhe nga mercenaret ruse e serbe. Veteranet e kesaj beteje, luften kunder forcave ushtarake e policore serbe ne Koshare e konsiderojne si nje beteje historike te luftes se UÇK-se.

                                     

3. Pasojat

Duke siguruar Posten Kufitare ne Koshare, UÇK-ja nuk shpertheu kurre nga kjo ure e vogel dhe ne fund te fundit ishte e suksesshme ne sigurimin e nje korridori nga Shqiperia permes kesaj rruge. Me 26 Maj 1999, shpertheu Beteja e Pashtrikut ku edhe aty UÇK-ja ishte e suksesshme.

Lufta e Kosoves zgjati deri me 10 Qershor 1999. Marreveshja e Kumanoves u nenshkrua dhe Ushtria Jugosllave, Paramilitaret serbe dhe Forcat e Policise u larguan nga Kosova me humbje te medha. KFOR-i hyri ne Kosove si force paqeruajtese. UÇK-ja sipas kushteve te Traktatit te Kumanoves, u çarmatos dhe u shperbe, megjithate shume nga luftetaret e saj u larguan nga Kosova dhe u bashkuan me forcat shqiptare ne Luften e Lugines se Presheves dhe ne Luften e vitit 2001 ne Maqedoni.

                                     

4. Trashegimi

Ne vitin 2005, Agim Ramadani dhe Sali Çekaj u dekoruan si Heronjte e Kosoves nga Presidenti Ibrahim Rugova ne 6 vjetorin e Betejes se Koshares.

Nje film artistik serb per Betejen e Koshares eshte vendosur per xhirime ne fund te Qershorit te vitit 2020, nga ana e autoriteteve te Serbise.

                                     

5. Humbjet

Beteja e Koshares zgjati 67 dite, e cila mori shume jete nga te dyja palet, te UÇK-se dhe Ushtrise Jugosllave. Nga ana e Ushtrise Çlirimtare te Kosoves rane deshmore 114 luftetare shqiptare, ndersa nga ana e Ushtrise Jugosllave u vrane 108 ushtare serbe, ne mesin te cileve u vra edhe mercenari Rus Vitalih Bulakh Gleboviç, por perveç ketij besohet se ka edhe me teper Ruse te vrare.

Ne mesin e deshmoreve te UÇK-se ne Koshare, u vrane edhe 2 ushtare te NATO-s, Francezi Arnold Pierre dhe Italiani Françesko Giuzeppe, poashtu u vra edhe ushtari nga Maroku Muhamed Murad Ali.

Nga humbjet e Ushtrise Jugosllave ne Koshare, u konstatua se 92 ushtare serbe u vrane nga UÇK-ja dhe 16 te tjere u vrane nga bombardimet e NATO-s, dhe kjo shifer doli se humbjet e Ushtrise Jugosllave jane me 108 te vrare. Ushtrise Jugosllave iu shkaterruan edhe 3 tanke serbe dhe 1 automjet ushtarak. Kete konstatim e ka vertetuar edhe Serbia, ne dokumentarin serb ku flitet per Betejen e Koshares, i cili u shfaq me 9 Prill te vitit 2019 ne Radio Televizionin e Serbise RTS1, ku protagonistet serbe qe kane qene ne Ushtrine Jugosllave kane treguar per tmerrin dhe humbjet qe ua shkaktoi UÇK-ja, si dhe e kane pranuar disfaten e Betejes se Koshares.



                                     

6. Referencat

1. di Giovanni, Janina 2012 Çmenduri e dukshme; Nje Kujtim i Luftes. A&C Black, fq. 22

2. Tronditje e UÇK-se ne gabimin e NATO-s The Guardian, 24 maj 1999

3. Çetta, Muhamet 2003. Me UÇK-ne Koshare: nga vija e pare te frontit dhe neper Kosoven e pasluftes: 3 ne shqip. Prishtine: Faik Konica. f. Backcover. Beteja e Koshares ishte pjese e mbledhjes se luftes se pergjithshme e Ushtrise Çlirimtare te Kosoves. Kjo beteje dhe zhvillim nga ushtaret e GO-3 me vone Brigada 138 "Agim Ramadani" e UÇK-se per te bere mire nga eproret e tyre profesional dhe kombetar: Agim Ramadani, Sali Çeku, Rrustem Berisha dhe Anton Quni

4. Musa Gjakova 9 Prill 2017. "Rrefimi per Kosharen". Telegrafi.com ne shqip. Marre me 23 maj 2018. Brigada 138 ne krye me komandantin Agim Ramadani ka arritur ta beje ti kufirin me vetem 136 ushtare ne nje njesi te vetes.

5. PLANI HAPATSINOR Zona e Mbrojtur me Interes te Veçante "Beteja e Koshares"

6. "Pesembedhjete vjet nga Beteja e Koshares". Telegrafi. 9 Prill 2014

7. "Nje Kronologji e Kosoves - Lufta ne Evrope - FRONTLINE - PBS".

8. Tronditje e UÇK-se ne gabimin e NATO-s

9. Kryeministri Mustafa: Bitka kod Kokaare simbol jedinstva i uzvišene žrtve za oslobodenje Kosova E morto Giuseppe Bider, papà di Francesco il battletente UCK ucciso ne Kosove.



                                     

7. Burimet

  • Hockenos, Paul 2003. Homeland Calling: Exile Patriotism & the Balkan Wars. Cornell University Press. ISBN 0-8014-4158-7.
  • Bahri Muharrem Gashi 2006. Kosharja altari i lirise: dimensionet e luftes se Koshares dhe format e saj. Shtepia Botuese "Faik Konica". ISBN 9951061494.
  • Smiljanić, Spasoje 2009. Agresija NATO: ratno vazduhoplovstvo i protivvazdušna odbrana u odbrani otadžbine. ISBN 978-86-912285-0-7.
  • Coercive Diplomacy of NATO in Kosovo. Cambridge Scholars Publishing. 2015. ISBN 978-1-4438-7668-1.
  • Nardulli, Bruce; Perry, Walter L.; Pirnie, Bruce R.; Gordin, John IV; McGinn, John G. 2002. Disjointed War: Military Operations in Kosovo, 1999. Rand Corporation. ISBN 978-0-8330-3231-7.
                                     

8. Linqe te Jashtme

  • Glas javnosti 11 nentor 1999. "Jačanje upada iz Albanije". Glas javnosti.
  • "Podsjećanje na 9. april 1999. – bio je Veliki petak i počeo je pakao Košara VIDEO". in4s. 2015.
  • Marković, Dimitrije 9 prill 2015. "На данашњи дан 9. априла 1999. био је Велики петак и почела је битка за Кошаре ВИДЕО". KM Novine.
  • Steele, Jonathan 17 korrik 1999. "Ghost village marks the battle that ended the war". The Guardian. London.
  • "Na današnji dan počela bitka na Košarama – poginulo 108 pripadnika VJ". Gradanin. 9 prill 2015.
  • "Komandant odbrane Košara o najtezoj bici kopnene agresije na SRJ". Srbel.net. Arkivuar nga origjinali me maj 12, 2013.
  • "Pavković otkriva kako je izgledala bitka na Košarama: NATO, OVK i albanska vojska nisu nam oteli ni pedalj zemlje!". Srbija danas. 20 qershor 2017.
  • "Bitka na Paštriku - bitka za Srbiju". Svedok. Arkivuar nga origjinali me 2017-11-12. Marre me 2017-11-11.
  • "Kosovska vlada: Bitka na Košarama imala sveti cilj - razbijanje veštačke granice koja razdvaja Albance u dve odvojene države". KSP. 2015. Arkivuar nga origjinali me 23 qershor 2017. Marre me 1 mars 2021.
  • Dorelijevski, Miloš 14 qershor 2016. "HEROJI KOŠARA: Da li je sve bilo uzalud?". Mondo.
  • "У паклу Кошара – неиспричана ратна прича". Politika. 2013.
  • "Battle of Kosare: When 200 heroes stood against 2000 KLA and NATO soldiers". inSerbia. 12 prill 2015.