Back

ⓘ Monuni I ishte nje mbret ilir i Dardanise. Si nje figure historike, Monuni I ka lene me shume gjurme arkeologjike sesa te dhena historike. Monuni I ishte nje ku ..




Monuni I
                                     

ⓘ Monuni I

Monuni I ishte nje mbret ilir i Dardanise. Si nje figure historike, Monuni I ka lene me shume gjurme arkeologjike sesa te dhena historike. Monuni I ishte nje kundershtar i forte i Maqedonise por ofroi ndihme prej 10.000 ushtaresh Ptoleme Keraunos gjate Pushtimeve Gallike, gje qe u refuzua. Shteti Dardan ndersa drejtohej nga Monuni I renditej nder me te fuqishmit ne Ballkan ne ate kohe. Pushtimet e Gauleve neper Ballkan nuk preken dardanet aq sa maqedonasit.

Ne vitin 281 para Krishtit Monuni I hyri ne nje aleance me Pirron. Interesat e tyre te perbashketa kunder nje Maqedonie te forte kishin detyruar Pirron qe te pranonte Monunin si aleatin e tij. Ai eshte i pari ilir qe ka prodhuar monedhat e tij te argjendit me siguri pasi ai fitoi kontrollin mbi shtetin e taulanteve dhe kolonite greke ne bregdet. Mbreti u varros ne Varret Mbreterore te Selces se Poshtme ne qytetin Pelion. Nje helmete me nje mbishkrim ne greqisht shkronja te gjetura ne Oher dhe monedha argjendi qe mbanin si simbolet e mbretit ashtu edhe ate maqedonas tregon aspiratat e Monunit I drejt Maqedonise, mbase ne kohen e hutimit pas pushtimeve galike.

Shume sundimtare dardane te kesaj epoke u emeruan Monunin I dhe duket se ka ndonje konfuzion se kujt i perkasin disa veprime dhe ngjarje te caktuara. Nuk dihet nese i njejti mbret goditi monedha ne Durres dhe ofroi ndihme ushtarake maqedonasve. Hipoteza eshte e dyshimte sepse monedhat e argjendta te prera nga Monuni mbajne vetem simbolet e Durresit dhe te Apolonise, dhe ato nuk jane gjetur asnjehere larg ultesirave bregdetare. Emri i mbretit dardan qe i ofroi Maqedonise ndihme kunder kelteve nuk dihet por disa historiane e kane lidhur ate me Monunin qe goditi monedha ne Durres.

Gjate Shekullit IV para Krishtit, nje popullate galike ishte vendosur ne Panonia, ne territorin qe tani eshte Hungaria. Shume fise ilire ishin nenshtruar. Rreth vitit 280 para Krishtit, sipas Diodorus dhe Pausania, ata levizen ne tre drejtime: drejt Maqedonise dhe Ilirise, drejt Greqise dhe Trakise. Ushtria kryesore perbehej nga 150.000 ushtare kembesore te pajisur me mburoja te shkelqyera dhe 10.000 kalores. Ata u pasuan nga 2.000 vagone qe transportonin ushqime dhe pajisje. Te gjitha shtetet e Ballkanit e percollen kete levizje te madhe Galike, derisa Ptolemeu, mbreti i Maqedonise, e perqendroi vemendjen e tij ndaj lajmit per afrimin e Galeve. Ne vitin 279 p.e.s Monuni i ofroi mbretit te ri ndihme ushtarake kunder Gauleve. Ptolemeu hodhi poshte propozimin dardan, megjithe delegatet dardane thane se ata mund te ofrojne 20.000 luftetare per ta ndihmuar ate. Ne ate qe shkrimtari Justin e konsideronte si nje menyre fyese, ai thote se puna ishte per ti bere Maqedonasit, te cilet kishin nenshtruar tere lindjen, se gjoja nuk kishin nevoje per dardanet te mbronin kufijte e tyre. Monunius ishte aleat me Thraken dhe kishte zhvilluar nje lufte kunder Ptolemeut per fronin maqedonas pak kohe para pushtimit te Galeve. Kur Monunit i treguan per refuzimin e ofertes se tij nga ana e Ptolemeut, Pausanias deklaron se ai u pergjigj se mbreteria e lavdishme Maqedonase se shpejti do te binte per shkak te papjekurise se nje rinie.

Beteja qe u zhvillua vetem disa dite me vone rezultoi ne shpartallimin e ushtrise maqedonase ndersa vete mbreti ishte plagosur dhe burgosur nga Galet. Pas kesaj galet u nisen drejt jugut ne drejtim te Delfit. Chichorus, komandanti i galeve, vendosi ti ktheje ata ne vendin e tyre, ne te njejten rruge, ku e prisnin edhe me shume beteja. Sipas Diodorusit, ato u fshine nga forcat e Monunit ne Shtetin Dardan, permes te cilit duhej te kalonin. Nje tjeter variant i kthimit te Galeve permes Shtetit Dardan eshte se Medii dhe Dardanet bene paqe me Galet ne kembim te nje pjese te arit te vjedhur nga tempujt.

                                     
  • dardan që njohim, është Longari. Pas tij erdhën mbretërit Bato Dardani dhe Monuni Rolin kryesor në mbretëri e luajti fisi dardanëve. Në këtë mbretëri bënin
  • përreth. Mbretërit dardanë, prej të cilëve më të njohurit qenë Longari, Monuni dhe Batoja, zhvilluan luftëra kundër Maqedonisë së Vjetër dhe korrën fitore
  • këtyre gjetjeve mendohet se Gurëzeza ka shërbyer si qendra e Mbretit ilir Monuni te gjitha redaktimet u bene nga briken paja. Kodet postare të Shqipërisë
  • fronin maqedon si aleat i pretendentit tjetër, birit të Lysimahut. Sipas renditjes së Trogut, Monuni është kundërshtar i parë i Keraunit dhe mund të supozohet
  • i Shqipërisë, Mali i Zi, Hercegovina 181 deri 168 p.e.s. Glauku Taulantët 317 deri 302 p.e.s. Monuni Dardania që nga 180 p.e.s. Skerdilaidi Veriu i Shqipërisë

Users also searched:

...