Back

ⓘ Jie i Xia. Lü Gui i njohur si Jie i Xia ishte udheheqes i 17-te dhe i fundit i dinastise Xia te Kines. Ai ishte tiran dhe shtypes i cili solli fundin e dinastis ..




Jie i Xia
                                     

ⓘ Jie i Xia

Lü Gui i njohur si Jie i Xia ishte udheheqes i 17-te dhe i fundit i dinastise Xia te Kines. Ai ishte tiran dhe shtypes i cili solli fundin e dinastise Xia. Jie u mposht nga Cheng Tang, i cili sollli renies e dinastise qe zgjati 500 vite dhe ngriti dinastine Shang.

                                     

1. Udheheqja e Xia

Jie eshte i njohur per jeten e tij luksoze dhe per trajtimin mizore me njerezit e tij. Stili i tij i udheheqjes ishte i mbushur me seks, luks dhe argetim. Ai nuk i pelqente njerezit qe e urrenin ate dhe shumica kishin frike prej tij.

Ne vitin e 13 te udheheqjes se tij, ai zhvendosi kryeqytetin e tij prej Zhenxun ne Henan. Ai filloi te perdore Nian 輦 nje karrige qe sherbetoret e tij mbanin ne supat e tyre.

Vitin e ardhshem, ai udhehoqi nje ushtri ne Minshan. Atje, ai gjeti dy nga vajzat e Mbretit te Minshanit, Wan dhe Yan. Ata ishin te pamartuara dhe shume te bukura, keshtu qe ai i mori ato si grate e tij, duke ri-emeruar Zhao dhe Hua. Ai braktisi gruan e tij origjinale Mo Xi dhe ndertoi nje piramide ne krye te Pallatit te Tiltit per te jetuar.

Sipas librit te Liu Xiang, Liènǚ Zhuàn, Jie u korruptua nga konkubina e tij Mo Xi e cila ishte e bukur, por e manget ne virtyt. Perveç tjerash, ajo i pelqente pijet, muzika dhe kishte deshire te mashtruar dhe kengetareve. Nje here ajo urdheroi te beje nje liqen prej veres dhe pastaj urdheroi 3.000 njerez te pinin prej saj, vetem per te qeshur kur ata po mbyteshin. Kjo ngjarje u shkruajt edhe ne librin e Han Ying, Han shi waizhuan.

                                     

2. Renia e Xia

Dinastia Xia mbajti pushtet feudal mbi nje numer te mbreterive, njera prej te cilave ishte Mbreteria Shang. Gjate mbreterimit te Jie, Shang u rrit ne pushtet, fillimisht ne kurriz te vazaleve te tjera te Xia. Nje person me emrin Cheng Tang ishte ne gjendje te fitonte shume perkrahes nga 40 mbreterite me te vogla. Cheng Tang e kuptoi se Jie i keqtrajtonte njerezit dhe i perdorte kete si nje menyre per te bindur perkrahesit e tjere. Ne nje fjalim, Cheng Tang tha se krijimi i kaosit nuk eshte diçka qe ai donte, por duke pasur parasysh tmerrin e Jie, ai duhet te ndjeke mandatin e qiellit dhe te perdore kete mundesi per te jep fund Xias. Ai gjithashtu vuri ne dukje se edhe gjeneralet e ushtrise se Jie nuk do ti bindeshin urdhrave te tij.

Ne vitin 15 te udheheqjes se Jie, Cheng Tang filloi te levizte Lü 履 ne kryeqytetin Bo. Rreth dy vjet me vone Shang dergoi ministren e tij Yi Yin si nje te derguar ne Jie. Yi mbeti ne kryeqytetin Xia per rreth tre vjet, perpara se te kthehej ne Shang.

Fuqia e Shangit vazhdoi te rritet. Ne vitin e 26 te mbreterimit te Jie, Shang pushtoi Wen. Dy vjet me vone, Shang u sulmua nga Kunwu 昆吾, dhe ndoqen disa vite lufte midis Shang dhe Kunwu. Megjithe kete pengese, Shang vazhdoi te zgjerohej ne nje numer frontesh, duke mbledhur trupa vasale ne Jingbo 景 亳. Ushtria Shang dhe forcat aleate pushtuan Mixu 密 須, Wi dhe sulmuan Gu 顧, e cila gjithashtu u pushtua edhe vitin e ardhshem. Ne te njejten kohe Zhong Gu, historiani kryesor i Jie, iku nga Xia ne Shang.

                                     

2.1. Renia e Xia Beteja e Mingtiaos

Ne vitin 31 te udheheqjes te Jie, Cheng Tang dergoi trupa nga Er 陑 per te sulmuar njekohesisht Xia dhe Kunwu. Kunwu u mposht shpejt. Deri ne kete kohe, Xia po beheshin me te dobet ne afersi te lumit te verdhe ndersa Shangu po behej me i forte.

Ushtria Shang pastaj luftoi forcat e Jie ne Betejen e Mingtiaos, ne nje stuhi te madhe te bubullimes dhe mundi ushtrine Xia.

Jie u arratis dhe iku ne Sanzong. Forcat Shang, nen gjeneralin e tyre Wuzi 戊子, ndoqen Jie ne Cheng, e kapen ate ne Jiaomen dhe e rrezuan ate, duke i dhene fund dinastise Xia. Perfundimisht, Jie u lirua ne Nanchao. Jie perfundimisht vdiq nga semundja. Cheng Tang erdhi si mbret nga Tang, i cili inauguroi dinastine Shang.

Users also searched:

...
...
...