Back

ⓘ Parku i Mirushës. Parku i Mirushes eshte nje park rajonal i cili shtrihet ne pjesen qendrore te Kosoves, perkatesisht ne anen lindore te Rrafshit te Dukagjinit. ..




Parku i Mirushës
                                     

ⓘ Parku i Mirushës

Parku i Mirushes eshte nje park rajonal i cili shtrihet ne pjesen qendrore te Kosoves, perkatesisht ne anen lindore te Rrafshit te Dukagjinit. Me vendimin e Qeverise se Kosoves te dates 23 maj 2012 territori i parkut perreth Ujevarave te Mirushes me nje siperfaqe prej 598.4 hektaresh eshte shpallur monument i natyres me rendesi te veçante ".

Zona eshte vene nen mbrojtje fillimisht ne vitin 1975 si nje rezervat i veçante natyror, me nje siperfaqe prej 190.21.55 ha me vendim te komunes se Rahovecit dhe te Klines. Per shkak te vlerave te saj te trashegimise gjeografike, peizazheve specifike, si dhe diversitetit te bimeve te larta, ne vitin 1982 u shpall park rajonal ne kategorine e peste Peisazh i Mbrojtur sipas IUCN, me nje siperfaqe prej 555.80.70 ha, qe shtrihej ne tri komuna: Klines, Malisheves dhe Rahovecit.

Nje vit me vone ne vitin 1983 pe shkak te vlerave hidrologjike, gjeomorfologjike dhe te peizazheve, rrjedha e ujit e lumit Mirusha eshte vene gjithashtu nen mbrojtje ne kategorine e trete Monument Natyror sipas IUCN. Zona e saj perbehet nga 11.97.29 ha dhe i takon komunave te Rahovecit dhe Klines.

                                     

1. Karakteristika

Parku i Mirushes eshte me se shumti i famshem per kanionin e tij ne te cilin rrjedh lumi Mirusha qe krijon nje seri liqenesh dhe ujevarash karstike te rregulluara njera pas tjetres ne kaskada.

Ne pika te caktuara pergjate kanionit shtrihen liqene te vogla, te lidhura me njera-tjetren me ujevara, te larta deri ne 21 m. Ka gjithsej 12 ujevarat dhe 16 liqene. Ato ndryshojne ne forme dhe madhesi sipas pozicionit te tyre, si dhe strukturen dhe perberjen litologjike te blloqeve gelqerore. Kanioni eshte me i gjere ne liqenin e fundit, ndersa pjesa me e ngushte eshte ne zonen e liqenit te katert, ku eshte edhe me i thelle, midis shkembinjve 200 m te larte.

Tiparet e rralla natyrore gjeologjike dhe gjeomorfologjike gjithashtu krijojne motive interesante per peizazhin e parkut, sidomos formen gjeologjike specifike te terrenit, shpella, çarje, fenomene te tjera shkembore qe krijohen si rezultat i te kaluares gjeologjike, efektet e erozionit, ujit dhe faktore te tjere ekzogjene.

Si rezultat i klimes se bute kontinentale te ndikuar nga Mesdheu, eshte krijuar nje flore dhe faune shume e pasur. Zona e parkut rajonal eshte shtepia e shume specieve endemike dhe stenoendemike.

                                     

2. Vendndodhje

Parku i Mirushes eshte nje nga zonat me te bukura dhe me interesante te natyres ne Kosove, e cila shtrihet ne pjesen qendrore te vendit, ne territorin e komunave te Klines,Malisheves dhe Rahovecit.

Parku natyror ndodhet ne jug te maleve Gremnik, ne te dy anet e lumit Mirusha, qe nga fillimi i kanionit deri ne shkarkimin ne lumin Drin te Bardhe, rreth 2 km nga fshatrat e Dushit, Grapcit dhe Llapçeves dhe kodres se Dushit.

Ne pjesen perendimore te parkut kalon rruga kombetare Kline - Gjakove M9.1. Paralel me kete rruge qendron hekurudha Pej -Prizren. Rreth 8 km ne veri shtrihet rruga nacionale Prishtine - Pej. Largesia nga kryeqyteti i Kosoves - Prishtine eshte 65 km.

Aeroporti me i afert eshte Aeroporti Nderkombetar i Prishtines ANP.

                                     

3. Gjeografia

Parku natyror rajonal i Mirushes mbulon 555.80 hektare 5.5580 km2 neper komunat e Klines, Malisheves dhe Rahovecit ne anen lindore te rrafshit te Dukagjinit, ne Kosoven qendrore. Lartesia zakonisht varion nga 340 metra 1.120 ft ne 600 metra 2.000 ft mbi nivelin e detit. Gjeodiversiteti i pellgut te lumit Mirusha paraqet komponente te rendesishem te trashegimise te lidhura me gjeologjine, gjeomorfologjine dhe hidrologjine, te rendesishme per shkencen, arsimin, si dhe per perdorim turistik.

                                     

3.1. Gjeografia Gjeologji

Struktura gjeologjike e parkut perbehet nga shkembinj ultra-bazik dhe formacione vullkanike-sedimentare degezim i diabazit te Epokes Jurassic dhe karbonateve nga Kreta e poshteme dhe e siperme. Struktura gjeologjike e kanionit te Mirushes perbehet kryesisht nga shkembinj gelqerore mesozoike me tendence per te rene ne drejtim te rrjedhes se ujit. Zgjerimi i ketyre gureve ne drejtim te veriperendim-juglindje, dhe renie ne juglindje, paraqet zgjerimin gjeologjik te shkembinjve.

Sedimentet kuaternare perfaqesohen nga humus, humus rere, humus argjilor dhe alevrol. Terracat e lumit te lugines Mirusha jane kryesisht te ndertuara nga copeza te kuarciteve te rrumbullakosura, argjilore Palaeozoike, gelqeror kretak, gur ranor, serpentinit, diabaze dhe Gabrovo. Keto tarraca fluviale jane me origjine diluviale.

Alluviumi eshte gjendet ne te dy anet e lumit Mirusha. Ne pergjithesi nuk ka nje perhapje te gjere ne zonen e Alluvium.

Deluvionet jane me te zakonshme ne pjesen me te gjere te rajonit. Keto sedimente formohen nen kushte natyrore qe kalojne neper materiale sedimentare, nga gjendja e levizshme ose transferohen ne gjendjen stacionare. Sedimentet kuaternare jane ne kontakt me gelqerorin e siperm kretak. Gjithashtu, ne pjesen lindore dhe perendimore keto sedimente jane ne kontakt me rripin e matjes. Zona kuaternare perfaqesohet nga sedimentet e liqenit, su-balta, zhavorri, rere dhe balte.

Sedimentet e pliocenit gjithashtu shtrihen brenda zones se parkut.Ne pjesen me te madhe ato jane ne kontakt me erozionin me shkembinjte e siperm gelqerore te Kretakut. Keto gur gelqerore jane masive dhe permbajne gjurme te shumta te gastropodeve dhe shtrihen ne dyshemene gelqerore Senon. Gjithashtu ne sedimentet e Pliocenit jane konfirmuar disa shtresa te prezences se qymyrit.

Kreta e ulet perfaqesohet nga pllaka gelqerore me ngjyra te ndryshme dhe eshte me e zakonshme ne pjesen perendimore.

Zona ka vlera te medha gjologjike dhe nje potencial te madh per turizem. Vlerat me te rendesishme jane vete kanioni me liqene, ujevara, shpella, shpella e Dushit, shpella e Ponorcit, shpella e Zatriqit, shpella e Azem Galices etj), format karstike Si gure dekorative, boksitet, fosilet, ujerat termal pranveror dhe nje pamje shume karakteristike e shkembinjve. Keto vlera jane te rendesishme per shkencen, arsimin, si dhe per perdorim turistik.



                                     

3.2. Gjeografia Shpella

Ne kanionin e Mirushes jane krijuar forma te veçanta: thellime, shpella, shkurtime shkembore, depozitime materialesh, liqene etj. Perveç formacioneve karakteristike te ujevarave dhe liqeneve gjenden edhe shpella me forma dhe madhesi te ndryshme.

Disa nga shpellat me interesante jane Shpella e Madhe dhe Shpella e Kishes se Vogel, shpella ne liqenin e dhjete, shpella ne liqenin e nente qe ndahet ne dy kanale kanali i majte dhe kanali i djathte, shpella pas liqenit te nente dhe Shpella e Dushit etj.

Shpella e Madhe e Kishes shtrihet ne liqenin e fundit ne anen e djathte te rrjedhes se lumit. Kjo shpelle eshte e vendosur ne nje lehtesim karakteristik ne formen e murit. Shpella ne te kaluaren e saj gjeologjike ka qene burim i ujerave nentokesore. Ajo ka nje hyrje 4 m te gjere dhe 12 m te lart dhe ka nje gjatesi totale prej 40 m. Ne fund te shpelles ka pak stalaktite dhe stalagmite dhe shtylla karstike.

Shpella e Kishes se Vogel ka permase te vogel me gjatesi prej 4 m. Hyrja e shpelles eshte 1.4 m e gjere e cila nga fundi ngushtohet. Fundi i shpelles eshte horizontal dhe i mbushur me balte. Nga hyrja ne shpellen e Kishes se Madhe, kanali shkon ne drejtim te juglindjes, ku pas 4 m shfaqet nje gur gelqeror ne forma te ndryshme dhe me shkurtime, permes te cilave eshte e mundur hyrja per ne shpellen e kishes se vogel.

Shpella ne liqenin e dhjete shtrihet nen ujevaren me gjeresi 9 m, gjatesi 16 m dhe thellesi 3 m, varet nga niveli i liqenit. Hyrja e shpelles eshte 5 m e gjere dhe 3 m e larte. Shpella karstike formohet nga forcat erozive te ujit te lumit Mirusha.

Shpella ne liqenin e nente perbehet nga dy kanale: e djathta dhe e majta. Hyrja ne kete shpelle eshte e mundur vetem duke kaluar nen ujerat e liqenit te nente. Kanali i majte ka nje hyrje te formes harkore me nje gjeresi prej 3 m dhe nje lartesi prej 6 m dhe 43 m te gjate. Kanali i djathte ka hyrje hark 6 m te gjere dhe 7 m te larte.

Shpella karstike - ne te kaluaren e hershme gjeologjike keto shpella kane qene burime nentokesore te ujit ne lumin Mirusha.

Shpella e Madhe ndodhet pergjate liqenit te nente. Hyrja per ne shpelle arrihet vetem duke kaluar nen ujerat e kanalit Mirusha. Shpella eshte ende nen ndikimin e erozionit te lumenjve. Ne te gjithe gjatesine e shpelles 44 m, fundi i saj eshte i mbushur me 5-6 m uje. Hyrja ka nje gjeresi deri ne 9 m dhe nje lartesi prej 5 m. Shpella eshte formuar ne fund te lugines se fshatit Dush qe shkon nga veriu ne jug drejt kanionit. Shpella mund te arrihet permes rruges Dush-Peonç afer fillimit te kanionit.

Shpella e Dushit eshte me interesantja dhe me e rendesishmja ne lidhje me vlerat natyrore ne te gjithe rajonin e Parkut Mirusha. Gjatesia e pershkueshme e shpelles eshte 180 m. Duhet te permendet gjithashtu se shpella ka dy kanale dytesore prej 40 m, keshtu qe me kanalet sekondare gjatesia totale e shpelles shkon ne 260 m. Hyrja e shpelles eshte mjaft mbreselenese me nje gjeresi prej 10 m dhe nje lartesi prej 15 m. Brenda shpelles deri ne 72 metra, ne drejtim te veriut shtrihet kanali me rreth 40 m gjatesi, ndersa ne drejtim jug-lindje shpella eshte e kalueshme permes kanalit meandrin deri ne 180 metr. Ne 180 metra, kanali dytesor lidhet me kanalin kryesor te shpelles dhe kanalin tjeter dytesor drejt jug-perendimit. Ketu edhe shpella perfundon ne formen e "S" dhe nuk eshte e kalueshme. Brenda shpelles ka gjashte liqene te vogla te krijuara gjate aktivitetit eroziv dhe ujevarat deri ne 2-5 m te larta. Ajo eshte e pasur me stalaktite, stalagmite dhe shtylla te formave dhe madhesive te ndryshme, me nje numer te madh te shkopinjve qe jetojne brenda.

                                     

3.3. Gjeografia Hidrologji

Ne parkun e Mirushes rrjedh lumi Mirusha, nga i cili parku mori emrin e saj. Per shkak te rendesise hidrologjike, gjeomorfologjike dhe peizazhore ky lum eshte vene nen mbrojtje ne vitin 1983 ne kategorine e trete sipas IUCN.

Burimi i lumit Mirusha ndodhet ne perendim te maleve Caraleva. Formon degen e majte te lumit Drini i Bardhe me nje gjatesi prej 37 km dhe me nje lartesi mesatare prej 795-360 m mbi nivelin e detit. Rrjedha mesatare e lumit Mirusha eshte 1.2 m³ / s, nderkohe qe niveli mesatar i ujit te lumit eshte 0.65 cm. Lumi mbulon nje siperfaqe prej 336.7 km², rreth 3.1% te siperfaqes se pergjithshme te tokes se Kosoves.

Rrjeti hidrografik i lumit Mirusha eshte pergjithesisht asimetrik pavaresisht rrjedhave te shumta dhe kodrave ne te djathte te lumit Mirusha, perballe atyre ne te majte.

Deget kryesore te lumit Mirusha jane: lumi i Biniqeve, Lugu i Perrockes, Lugu i Malisheves, Stopanica, lumi i Bubavec dhe rryma e Kijeves. Shumica e rrymave, madje edhe ato qe kane zone te madhe ujembledhese, per çdo vit ne sezonin e thate te vitit thahen ne pjeset me te uleta te territorit, siç jane: Rryma e Kijeves, perroi i Drenocit dhe lumit Bubavec.

Pjesa me e madhe e zones qe perfshin parkun eshte ndertuar nga burimi i shkembit gelqeror i cili i perket formacioneve te çara poroze, ku shkembinjte jane me rrjedhje te vogel te ujit nentokesor. Ujerat nentokesore ne pergjithesi nuk jane te zakonshme ne kete zone, por supozohet te jene ne thellesite e gureve gelqerore dhe ultrabazike.

Ne fund te kanionit, pas liqenit te fundit ne anen e djathte prane shkembinjve eshte nje burim uji karstik dhe 30 m larg eshte gjithashtu nje burim uji qe ka uje gjate gjithe vitit.



                                     

3.4. Gjeografia Liqenet dhe Ujevarat

Karakteristikat me te rendesishme dhe me interesante te ketij fenomeni natyror e quajtur Mirusha jane liqenet dhe ujevarat. Keto fenomene natyrore krijohen ne rrjedhen e mesme dhe te fundit te lumit Mirusha me nje gjatesi prej 650 m. Ne kete zone ndodhen 16 liqene dhe 12 ujevara te formave dhe madhesive te ndryshme.

Liqeni i fundit eshte me i madhi ne lidhje me dimensionet dhe eshte lehtesisht i arritshem per çdo vizitor. Ajo ka dimensione 55 x 45 m, nje thellesi mbi 5 m me nje siperfaqe prej 2250 m². Liqeni me i thelle eshte liqeni i 10-te me thellesi 9 m, ndersa liqeni me i gjate eshte liqeni i tete me gjatesi 56 m, gjeresi 18.5 dhe thellesi 5-6 m.

Ujevara me e larte eshte ndermjet liqenit te tete dhe te nente me nje lartesi prej 21 m, por ujevara me mbreselenese eshte ndermjet liqenit te 15-te dhe 16-te me nje lartesi prej 8 m.

Bazuar ne formen dhe madhesine e ketyre liqeneve, ato jane ndare ne tre grupe:

  • Liqenet e mesme 9-12 dhe
  • Liqenet e poshteme 13-16
  • Liqenet e siperme 1-8

Liqenet e siperme - ne aspektin e formes dhe madhesise jane zakonisht te vogla, ne fillim me thellesi te vogel 1-3 m, ndersa ne liqenin e tete arrijne deri ne 6.5 m. Ujerat e liqeneve levizin nga nje liqen ne tjetrin permes ngushticave, pragjeve dhe thellimit qe kane krijuar ujevarat me lartesi te ndryshme. Eshte karakteristike e liqeneve te siperme, tendenca e thellimit per shkak te renies se lire te ujit dhe erozionit qe shkaktojne keto pika te ujit. Gjeresia e kanionit te siperm eshte e vogel nga liqeni i pare ku uji fillon te krijoje ujevarat dhe liqenet ne gjeresine e lumit 0.50 - 1 m qe deri ne liqenin e fundit i teti arrin gjeresine maksimale prej 3 m. Nje tjeter tipar interesant eshte tingulli i ujevarave sepse kjo pjese e kanionit eshte shume e ngushte.

Liqenet e mesme - jane krijuar ne nje periudhe te shkurter gjeologjike dhe per shkak te perberjes se tyre, Erozioni ka qene shume i fuqishem dhe ka krijuar forma te ndryshme sidomos ato qe quhen mure orris. Lartesia absolute eshte rreth 100 m nga liqeni i 13-te deri ne liqenin e 8-te. Terreni eshte shume i papershtatshem per tu vizituar per shkak te thellesise dhe formave te ashpra midis liqeneve. Humnera midis ujevarava 9 dhe 10 eshte 6-9 m ndersa lartesia e ujevares ne forme muri midis liqenit te tete dhe nente eshte 21 m dhe midis liqenit te nente dhe te dhjete eshte 9 m.

Liqenet e uleta - te kanionit karakterizohen nga gjeresi te ndryshme 50-60 m ndermjet dy aneve. Bukurite natyrore te kanionit te ulet te Mirushes jane me te lehta per tu arritur nga vizitoret dhe njihen per permasat dhe thellesine e liqeneve si dhe per ujevarat skenike. Liqenet me te medha ne te gjithe kanionin jane liqeni i 13-te dhe i 16-te i fundit me nje thellesi prej 5 deri ne 7 m. Pas liqenit te 13-te ujevara ka nje lartesi prej tre metrash me nje renie shume te shpejte te ujit qe bie ne liqenin e 14-te, duke krijuar nje ujevare 14 metra te larte drejt liqenit te 15-te. Ne liqenin e 15-te me nje lartesi te ngjashme uji bie ne liqenin e 16-te, ku mbaron kanioni i Mirushes. Dimensionet e liqeneve ndryshojne nga e para deri te e 16-ta, ne varesi nga sasia e ujit dhe reshjeve ne pellgun e Mirushes.

Nje karakteristike tjeter e kanionit te Mirushes eshte edhe erozioni i lumenjve ku gjate procesit te rrjedhjes se ujit, ne varesi te perberjes se shkembinjve, erodon, shperndan dhe mbart materiale erozive.

                                     
  • Shqiptare Shpella e Gadimes Ujëvara e Mirushës Parku Rajonal Gërmia Parku Kombëtar i Dajtit Parqet kombëtare në Shqipëri Parku Kombëtar Lugina e Valbonës Lista
  • cila njihet si Kanioni i lumit Mirushë. Parku natyror i Mirushës gjendet në të dy anët e rrjedhës së lumit Mirusha që nga fillimi i kanionit deri gati në

Users also searched:

...
...
...