Back

ⓘ Pau Klaris { Anglisht: Pau Claris i Casademunt } ishte avokat katalunas, klerik dhe Presidenti i 94-te i Katalunise ne fillim te Revoltes Katalunase. Me 16 jana ..




Pau Klaris
                                     

ⓘ Pau Klaris

Pau Klaris { Anglisht: Pau Claris i Casademunt } ishte avokat katalunas, klerik dhe Presidenti i 94-te i Katalunise ne fillim te Revoltes Katalunase. Me 16 janar 1641, ai shpalli Republiken Katalunase nen mbrojtjen e Frances.

                                     

1.1. Biografia Vitet e hershme

Klarisi u lind ne Barcelone. Familja e babait te tij ishte nga Berga edhe gjyshi i tij, Françesku, edhe babai i tij, Joani, ishin juriste te mirenjohur ne Barcelone. Nena e tij ishte Peronella Casademunt. Pau ishte me i riu nga kater vellezerit dhe me i vjetri vella, Françesku, ishte avokat qe pati ndikim te madh ne rrugen politike te vellait. Familja e Pau Klarisit i takonte borgjezise barcelonase dhe pati fuqi ekonomike dhe administrative te medha.

Megjithese eshte e mundur qe edukimi i tij te kete qene me gjitheperfshires, e qarte eshte se Klarisi mori doktoraturen ne ligjin civil dhe ligjin e kishes nga Universiteti i Barcelones dhe qe ai ka studiuar kursin gjate periudhes ndermjet viteve 1604 dhe 1612.

Me 28 gusht 1612, Pau Klarisi u caktua te punonte ne La Seu dUrgell, ne vendin e Peshkopit te Katalunise. Me 25 shtator te po atij viti, ai u zgjodh canon prift dhe u caktuan ne Dioqezen e Uregllit.

                                     

1.2. Biografia Karriera politike

Ne vitin 1626, Klarisi u zgjodh perfaqesues i kishes ne Parlamentin e Katalunise Corts catalanes, i cili u hap me 28 mars me qellim qe ta turbullonte situaten politike pasi mbretit te ri te Spanjes, Filipit IV, nuk do te ratifikoje kushtetuat katalunase, per shkak te taksave dhe pyetjen nese zyrtaret mbreteror kishin per te ndjekur ligjin katalunas. Kisha katalunase u rraskapit nga taksat mbreterore dhe ishte kunder praktikes se nominimit te peshkopeve nga dioqezat kastiliane spanjolle ne ato katalunase. Refuzimi per pagimin e taksave prej 3.300.000 dukateve shkaktoi largimin e menjehershem te mbretit te Madridit.

Parlamenti i rifilluar i vitit 1632, kishte te njejtet anetare te vitit 1626. Me kete rast, rebelimi kunder kurores spanjolle ishte i dukshem, i udhehequr nga nje gjenerate brilante e avokateve, siç ishin kataluansi Joan Pere Fontanella, i cili ishte keshilltari legal i Generalitat qeverise katalunase dhe Keshilli i Qindeshes, dhe luajti nje rol kritik ne marredhenien ne mes te Katalunise dhe Kurores, e cila perfundoi ndarje ne vitin 1640.

Ne vitin 1632, Klarisi u caktua nga krahu i tij qe te trajtonte subjektin e zgjedhjeve dhe me 15 korrik, shteti zgjodhi 18 njerez – Divuitena – qe te formojne rolin e Bordit Ekzekutiv.

Pjeset me te veçuara politike te kesaj periudhe te jetes se Klarisit ishin trazirat e Vicit. Si rezultat i koncesionit papnor qe i dha mbretit te Spanjes nje te dhjeten te ardhurave te Kishes ne Spanje qe sherbente si ndihme ndaj Kurores, trazirat popullore shperthyen ne dioqezen e Vicit nen drejtimin e Melcior Palau i Boscà, dhe mbeshtetja e zjarrte e dy kanoneve te Urgellit, Jaume Ferran dhe Pau Klaris.

Marrja e prones kishtare ne Vic nga gjykata mbreterore shkaktoi demonstrata revolucionare, me shpifje dhe kercenime per shkaterrimin e fushes gjate pranveres dhe veres se vitit 1934. Pavaresisht nga presioni nga Peshkopi i Girones, Keshilli i Aragonit guxoi qe ta burgoste vetem dhjakun ndihmesin e priftit disident, Pau Capfort. Ne fund, konflikti beri qe te shtyhej pagesa e nje te dhjetes deri ne fund te nentorit.

Ne vitin 1630 dhe 1636, Klarisi mori pjese ne Keshillat e Tarragones. Ne vitin 1636, pavaresisht nga perpjekjet per neutralizimin e kryepeshkopit te Tarragones, spanjollit Antonio Pérez, ai arriti miratimin e nje kushti ku te gjithe predikimet ne Principate te ishin katalunisht.

                                     

1.3. Biografia Presidenca e Generalitat-it

Me 22 korrik 1638, Pau Klaris u zgjodh deputet kishtar i Diputacio del General. Anetaret e tjere qe u zgjodhen ishin Jaume Ferran po ashtu canon i Urgellit, Rafael Ancient dhe Rafael Cerda si auditore te Kishes, Ushtrise, dhe Armates Mbreterore, perkatesisht edhe Francesc de Tamarit dhe Josep Miquel Quintana si deputete per Ushtri dhe Armate Mbreterore.

Si anetar i kishe, Klarisi kryesoi mbledhjet e Qeverise. Sipas J. H. Elliot, mekembesit ne Santa Coloma u perpoqen me kot per ryshfet te Klarisi dhe Tamari, njerez te pakendshem ne lidhje me rolin e tyre ne sherbim te mbretit.

Klarisi e gjeti Generalitatin me shume probleme ekonomike, qe rezultonin nga vitet kur u drejtua keq, dhe konflikti qe u hap me Kurore Spanjolle duke akuzuar per kontrabande, per shkak te shkeljes se dekretit ne vitin 1635 dhe 1638, e cila ndaloi çdo lloj tregtie me Francen per shkak te Luftes Tridhjetevjeçare. Intervenimi i sherifit Montrodon, me mandat nga Mekembesit e Santa Colomes, ne magazinat e Mataro dhe Salses, shkaktoi konfliktin, ne te cilin avokati Joan Pere Fontanella perseri luajti nje rol te shquar ne favor te tezave te anetareve te qeverise. Edhe pse qyteti i Barcelones ishte fillimisht ngurrues, ai mbajti anen e anetareve te qeverise ne vitin 1639, veçanerisht per shkak te vendimit te Kurores per te krijuar nje rimekembje te pergjithshme nga Katalunia per vitet 1639 dhe 1640, me 50.000 pounda ne vit.

Pas gjithe ketyre perpjekjeve ishte lakmia e Filipit IV dhe Kont-Dukes se Olivaresit qe te fuste gjitha tokat nen Kuroren Spanjolle ne perpjkje per te kontribuar financiarisht ne shpenzimet e bera gjate Luftes Tridhjetevjeçare, qe veçse e kishte shkaterruar Kastilen. Katalunia asnjehere nuk e ka pare konfliktin e zgjerimit te rrenjeve si konflikt te vetin, dhe as katalunasit asnjehere s’kane pritur diçka. Olivaresi, qe ta drejtpeshoje situaten, deshironte ta levizte konfliktin ose te pakten, ajo veçse e kishte pare ate dhe keshtu me 19 korrik 1639, u rrethua nga Franca dhe u mor Keshtjella e Salses ne Rosillon. Kjo shkaktoi nje lufte shume te ashper ne mes te Kont-Dukes dhe Generalitatit per te shtuar perpjekjet e tij ne lufte. Ne fund, deputetet u pajtuan qe ta dergojne Francesk de Tamaritin ne front me nje drafte te ri per ushtaret qe te rimerret keshtjella e Salses, gje qe u be ne diten e Epifanise ne vitin 1640. Sidoqofte, humbja ne njerez dhe ne te mira materiale per vendin ishte e madhe dhe situata u tensionua.



                                     

1.4. Biografia Revolta

Pavaresisht nga data kur filluan kontaktet me Frances, ajo do te perfundonte me alenacen Kataluni-France qe bie ne kundershtim me Kuroren Spanjolle dhe i jep vrull te ashtuquajtures Revolta Katalunase ose Luftes se Korresve. Edhe pse kjo mbetet nje çeshtje e diskutueshme ne mesin e historianeve, duket se ajo ka filluar ne maj te vitit 1640. Pau Klarisi ishte ftuar ne gjykaten e pergjithshme me 10 shtator 1640 por ne te njejten kohe dhe pa u konsultuar me qytetet, do te kishte filluar kontaktet me francezet.

Me 7 shtator 1640, perfaqesuesit e Parlamentit Genereliatat te Katalunice, Tamaritit. Ramon de Guimerà, dhe Francesc de Vilaplana, nipi i Klarisit, nenshkruan Paktin e pare te Céret-it me Bernard Du Plessis-Besançon, i deleguar nga Armand Jean du Plessis de Richelieu, Kardinal-Duka i Riqelieut ne emer te Luisit XIII te Frances, sipas se ciles Katalunia pranon ndihme ushtarake me qellim te perballimit te sulmit te Kastiljes e komanduar nga Kont-Duka i Olivaresit, i cili veçse kishte vendosur qe te intervenonte ne Kataluni. Besohet se para presionit ushtarak kastiljan, Klarisi eshte pare te jete i drejtuar ne menyre progresive per te pranuar nje kunder-rrjedhe te presionit francez, ku Katalunia do ta ndante vetveten nga Monarkia Spanjolle dhe do te merrte nje forme te autonomise nen protektoratin e Mbretit Francez.

Supozimi personal i fuqise nga stafi i Klarisit nga shtatori i vitit 1640, duket te jete i pergjithshem. Junta, Gjenerali i Braços u thirr dhe ishte institucion vendimmarres ne situaten e re, marredheniet me Francen dhe shkeputja ishin bere zyrtare, dhe borxhi publik eshte nxjerre per financimin e shpenzimeve ushtarake.

Me 20 tetor te vitit 1640, Du Plessis-Besançon shkoi ne Barcelone, dhe disa dite pas kesaj, ai nenshkroi paktin e pare te per ndihmen ushtarake nga Franca per Katalunine, nga e cila Franca eshte e angazhuar per mbrojtjen e Principates.

                                     

1.5. Biografia Republika Katalunase

Me 24 nentor, ushtria spanjolle nen Pedro Fajardon, Markezin e Los Velezit, sulmoi Katalunine nga jugu. Me 23 dhjetor, Pau Klarisi leshoi alarmin dhe shpalli lufte kunder Filipit IV te Spanjes. Fitorja po avanconte trupat kastiljane ne Tortose, Kambrils, Tarragone dhe Martorelli detyroi Bordin e Ushtrise dhe Keshillin e Qindeshes ta perdorin ndihmen franceze. Keshtu, me 16 dhe 17 janar, bordi e pranoi propozimin qe Katalunia te jete republike nen mbrojtjen e Frances.

Por perseri presioni i kastiljaneve qe po i afroheshin Barcelones, dhe pretendimet franceze ben qe Klarisi ta likuidonte mbrojtjen e republikes dhe ta shpallet Luisin XIII Kont te Barcelones me 23 janar 1641, tri dite para Betejes se Montjuicit qe me mundime te medha mundi forcat kastiliane dhe ndali sulmin ndaj Barcelones me 26 janar 1641.

                                     

1.6. Biografia Vdekja

Me 20 shkurt 1641, Philippe de La Mothe-Houdancourt, zevendes i Du Plessisit, erdhi ne Barcelone me pushtetin e Kapiten Gjeneralit te gjitha ushtrive luftuese ne Kataluni. Po ate dite, Klarisi u ndje shume i semure dhe diten pasuese iu be ceremonia e fundit.

Pau Klarisi vdiq naten e 27 shkurtit 1641. Pavaresisht nga fakti se ai nuk e shfaqi semundjen e tij per me shume se nje vit, teoria e nje helmimi te mundshem ka qarkulluar qe ne momentin e pare letra e Roger de Bossostit ndaj Kardinal Riqelit dhe hetimet moderne e mbeshtesin kete teze.

Klaris u varros ne dhomen e nendheshme te familjes ne kishezen e Kisha e Krishtit e Shen Joanit te Jerusalemit ne Barcelone. Fatkeqesisht, ne vitin 1888, ne kontekst te reformave per Ekspoziten Universale te Barcelones, kisha u shemb.

                                     

2. Nderimet

Ne vitin e vdekjes se tij, Francesc Fontanella botoi Panegíric La Mort De Pau Claris De Francesc Fontanella Mburrje ne vdekjen e Pau Klarisit.

Rruget

Ne Barcelone, ne rrethin e Eixamples, eshte Carrer de Pau Claris. Ajo fillon ne Avinguda Diagonal dhe mbaron ne Plaça Urquinaona.

Shume qytete te tjera ne Kataluni kane rruge she sheshe qe i dedikohen atij.

Monumentet

Ne Barcelone, disa monumente u ngriten per ndere te tij, ku me e njohura eshte statuja e vendosur ne fund te Passeig de Lluís Companys. I krijuar ne Rafael Atche i Ferre dhe i dedikuar ne vitin 1917, ai ishte i ruajtur dhe i rezervuar gjate Luftes Civile Spanjoll dhe u ripozicionua ne vitin 1977. Drejt nga perkushtimi i tij, dhe me nderprerje per shkak te luftes dhe persekutimin e mevonshem politik te kultures katalunase, vendi eshte bere nje pike takimi dhe perkujtim nga ndjeshmeria politike ne prag te pavaresise katalunase.

                                     

3. Bibliografia

  • Garcia Càrcel, Ricard 1980. Pau Claris, La Revolta Catalana. Pinya de rosa, 36 ne katalonisht. Barcelona: Dopesa. ISBN 84-7235-450-4. OCLC 7999620.
  • Simón i Tarrés, Antoni 2008. Pau Claris, Líder Duna Classe Revolucionària. Biblioteca Abat Oliva ne katalonisht. Barcelona: Publicacions de lAbadia de Montserrat. ISBN 978-84-9883-051-4. OCLC 401167750.

Users also searched:

...
...
...