ⓘ Free online encyclopedia. Did you know?




                                               

Hamurabi

Hamurabi) ishte mbreti i gjashte i Babilonise nga 1792 p.e.r deri me 1750 p.e.r. U be mbreti i pare i Perandorise Babilonase pas abdikimit te atit, Sin Muballit, dhe zgjeroi kontrollin e Babilonise ne Mesopotami duke fituar disa luftera me mbrete ...

                                               

Kulla e Babelit

Kulla e Babelit sipas Zanafilles, kreu 11 i Bibles ishte nje kulle e ndertuar per te arritur qiellin nga njerezimi i bashkuar. Perendia qe vezhgonte kryelartesine e njerezimit, vendosi te peshtjellonte gjuhen e njejte te mepareshme te njerezimit, ...

                                               

Mesopotamia

Mesopotamia e vjeter eshte emri me te cilin njihet zona e {Lindjes se Aferme}, qe shtrihej mes tokave pjellore perreth lumenjve Tigris dhe Eufrat, pikerisht ne kufinjte e Irakut te sotem, dhe Sirise lindore. Qyteterimet e para te lashta ne Mesopo ...

                                               

Amarna

Amarna ishte sinonimik me Akhetaten, kryeqytetin egjiptian te faraonit Amenofis IV dhe pasardhesve te tij. Amarna eshte e njohur per letrat e Amarnes – leterkembim ndermjet vasaleve kananas dhe zoterinjve te tyre egjiptiane. Ne kete leterkembim z ...

                                               

Horusi

Horus, quhej zoti i diellit te Egjiptianeve te lashte qe nga viti 3000 BC. Horusi kishte lindur me 25 dhjetor nga nena e tij e quajtur ISIS, lindja e tij u shoqerua me lindjen e nje ylli ne lindje, e zbukuruar me shfaqjen e 3 mbreterve. Ne moshen ...

                                               

Nubia

Nubia ishte nje krahine qe ndodhej gjate Nilit ku sot gjendet Sudani verior dhe Egjipti jugor. Nubia ishte me rendesi per Egjiptin sepse ishte hyrja per tregti me Afriken. Ishte p. sh. burim i njohur per arin. Njehere kishte nje dinasti nubase ne ...

                                               

Akejtë

Akejte perbejne nje nga emrat kolektiv te grekeve te lashte ne Iliaden e Homerit dhe ne Odisejan. Emrat e tjere te zakonshem jane Danate dhe Argivet. Ne periudhen historike, Akejte ishin banore te rajonit te Akaise, nje rajon ne pjesen veri-qendr ...

                                               

Diadoket

Diadoket ishin rival pasardhesit e Aleksandrit te Madh, dhe lufterave te tyre te Diadochi pas vdekjes se Aleksandrit. Kjo ishte fillim te periudhes Helenistike te historise greke, kohe kur shume njerez qe nuk ishin greke veten adoptuar filozofine ...

                                               

Dorët

Doret ishin popull i vendosur ne Greqine antike me origjine indoevropiane. Termini Dori ka kuptimin e fjales Luftetar me Shtize ne fakt ky popull parapelqente dyluftimet me shtiza. Sipas disa historianeve ky popull nuk mund te konsiderohet race m ...

                                               

Efor

Eforet ishin udheheqesit te Spartes se lashte qe ndanin fuqite e tyre me dy mbreterit spartan. Efor ishte nje keshill e perbere nga pese te zgjedhurit qe u betuan ne emer te qytetit, ndersa mbreterit u betuan per veten e tyre. Herodoti pohoi se i ...

                                               

Elateia

Elateia ka qene ne Greqine e lashte qytet dhe krahas Delfi -t me i rendesishmi ne rajonin e Phocis. Ai ishte ne dalje te rruges nga Thermopilet, ne luginen pjellore te lumit Kephisos, dhe ka kontrolluar rruge te rendesishme ne Jug te Greqise. Pra ...

                                               

Gerusia

Gerousia ishte nje keshill spartan i pleqeve qe perbehej nga burra mbi gjashtedhjete vjet. Keshilli u krijua nga ligjvenesi Likurgus ne shekullin e shtate para eres sone. Sipas biografit te Likargusit, Plutarku, krijimi i Gerousise ishte risi e p ...

                                               

Hellas

Hellas eshte emri vetanake i grekeve te rinje qe ne Ballkan ngritet shtetin ne vitin 1822. Hellasi tek vepra e Homerit pershkruhet si toke ne Tesali, si vendlindje e heleneve. Ndersa me pas nga Herodoti nen kete term pershkruhet e gjithe hapesira ...

                                               

Kotile

E kotilet cotylae, jane gjithashtu karakteristik per fundin proksimal te radiusit dhe te ulnes te zogjte. Ne periudhen klasike, kotilet ishin matese te kapaciteteve per romaket dhe greket: ne fillim ato quheshin edhe hemina ; ndersa me vone, τρυβ ...

                                               

Leukipi

Leukipi eshte raportuar ne disa burime te lashta te kete qene nje filozof i cili ishte greku me i hershem qe kishte zhvilluar teorine e atomizmit - ideja qe gjithçka eshte e perbere teresisht nga elemente te ndryshem te paprishshem, te pandashem ...

                                               

Prodiku

Prodiku i Keos ishte nje filozof grek, dhe pjese e brezit te pare te sofisteve. Ai erdhi ne Athine si ambasador nga ishilli i Keas dhe u be i njohur si foles dhe mesues. Platoni e trajton ate me nje respekt me te madh se sofistet e tjere dhe ne d ...

                                               

Skifos

Skifos eshte nje kup e thelle vere me dy vegje, baze te ulet te tipi flanxhe ose jo. Vegjet mund te jene horizontale ne trajte veshi qe dalin nga buza, ne forme te harkuar te vendosura ne buze, ose mund te jene vendosur ne pjesen e poshtme te tru ...

                                               

Sparta

Emri antik i vendit ne greqishten e vjeter standarde ishte ne gjuhen attike Spártē, ne dialektin e vjeter Dore Spártā ; ne koherat klasike Sparta u quajt me se shumti Lakedaimōn. Ne mitologjine greke, Lacedaemoni ishte nje bir i Zeusit nga Tayget ...

                                               

Fuqizimi i skllavopronarisë në Ilirinë Antike

Periudha midis viteve 335-230 p.e.s. eshte koha e shtrirjes se metejshme te jetes qytetare ne Iliri, e zhvillimit te vrullshem dhe e lulezimit te qytetit ilir. Ajo perputhet me fuqizimin me te madh te shtetit ilir. Jeta qytetare u zhvillua veçane ...

                                               

Gjuha ilire

Gjuha ilire ose ilirishtja i perket familjes se gjuheve indo-evropiane dhe ka qene e folur ne pjesen perendimore te Ballkanit Ne kohen e lashte quheshin si fise. Por sipas disa studimeve thuhet se gjuha e ilireve eshte shume e ngjashme me shqipen ...

                                               

Helmeta e tipit ilir

Helmeta e tipit ilir nuk duhet menduar se nje lloj helmete eshte shpikur e mbajtur vetem nga nje popull, por qe mund te jete mbajtur kryesisht nga nje kulture dhe nje popull. Kjo helmete bronzi e cila ne stilimet e saj te mevonshme mbuloi te tere ...

                                               

Marrëdhëniet Iliro-Helene në lashtësi

Vendosja e kolonive helene ne bregdetin Ilir eshte pjese e drejtimit te levizjes kolonizuese helene, ne te cilen me aktiv u tregua Korinti. Kjo dukuri u zhvillua, nga njera ane, me shtytjen e faktoreve ekonomike e shoqerore te metropoleve dhe, ng ...

                                               

Panonia

Panonia ishte nje nga provincat me te medha romake; shtrihet ne hapsiren e kufizuar nga veriu dhe lindja me lumin Danub,ne perendim me kufirin e mbreterise kelte Norikum, ndersa ne jug me Dalmacine, gjegjesishte eshte shtrire ne teritorin e Hunga ...

                                               

Perandorët Ilirë

Kur paraqiten me shume se nje perandore ne te njejten kohe, duhet kuptuar se ndodhte qe te kishte me shume se nje perandor te cilet mbulonin pjese te hapesirave te pamasa te Perandorise Romake. Perandoret ilire ne Perandorine Romake sipas viteve ...

                                               

Piu I

Pius I ishte ipeshkev i Romes dhe pape ndoshta nga vitet 140 - 154. Besohet te kete lindur ne Aquileia, ne veri te Italise, babai i tij ishte nje fare "Rufinusi", sipas Liber Pontificalis. U zgjodh pape pas tre ditesh agjerimi dhe lutjesh kushtua ...

                                               

Prasaibët

Prasaibet ishin fis i Kaonise ne Epir. Nje numer i madh mbishkrimesh te zbuluara ne Butrint deshmojne se prasaibet banonin ne viset perreth Butrintit, fare prane kryeqendres se Kaonise, Foinikes dhe perbenin nje nga nenndarjet administrative-poli ...

                                               

Qëndresa e Ilirëve kundër pushtuesve romak

Lufterat e gjata te shtetit ilir dhe atij maqedon ishin bere pengesa me e fuqishme kunder pushtuesve romake. Thyerja e ketyre dy fuqive me te rendesishme ne Ballkan i kishte hapur Romes rrugen per te vazhduar me tej politiken kot me kot e saj eks ...

                                               

Rosuja

Rosuja eshte qyteze ilire ne veriperendim te fshatit Bujan te Tropojes. Germimet arkeologjike jane bere me 1963-1964. Fillimet e jetes i takojne periudhes se hershme te hekurit. Ne shek.IV p.e.s. zhvillohet si qender kryesore qytetare e lugines s ...

                                               

Sirmiumi

Sirmium ka qene nje qytet ne krahinen ilire te Panonise. Se pari permendet ne shekullin e katert dhe banohej nga Iliret. Qyteti u pushtua nga romaket ne shekullin e pare para Krishtit dhe me pas u be kryeqyteti i provincees Romake te Pannonise In ...

                                               

Anglosaksonët

Angelsachsen popujt Sachsen, Angeln dhe Juten qe ne shekullin e V dhe VI u leshuan nga Saksonia e ulte dhe Holst-shlehia ne pjesen qendore te ishullit bitanike dhe qe paraqesin berthame e popullit angleze. Shtrirja e tyre ne vitin 1066 u zgjerua ...

                                               

Elamët

Elam ishte nje qyteterim i vjeter para-iranian i perqendruar ne Perendimin dhe Jugperendim te sotem te asaj qe sot eshte Irani i sotem, qe shtrihet nga ultesira e asaj qe tani eshte Khuzestan dhe Provinca Ilam si dhe nje pjese e vogel e Irakut ju ...

                                               

Filistenjtë

Filistenjte ne fillim i takonin qyteterimit grek te perqendruar ne Krete. Kur ky qyteterim u shkaterrua ne 1470 nga nje shperthim vullkanik shume i madh, shumica e banoreve u shperngulen ne jug, se pari u zmbrapsen ne Egjipt dhe pastaj ne bregdet ...

                                               

Fiset Italike

Popujt e lashte te Italise jane te gjithe ata popuj qe jetonin ne Itali para dominimit romak. Jo te gjitha keta popuj te ndryshem jane te lidhura ngushte per sa i perket anes gjuhesore ose etnike. Disa prej tyre flisnin gjuhe italike, te tjeret f ...

                                               

Grekët e lashtë

Greket e lashte ishin popujt qe banonin Greqine ne lashtesi, domethene nga data e olimpiades se pare – megjithese disa historiane jane te prirur per te vendosur fillimin e lashtesise greke qe nga kohet e erreta – deri ne daten e vdekjes se Lekes ...

                                               

Hunët

Ata migruan ne Evrope pergjate epokes se migrimeve te medha shekujt III dhe IV pas lindjes se Krishtit. Sipas studiuesit Joseph de Guinges ata jane pasardhes te Xiognu, popull i cili ne shekullin I para lindjes se Krishtit sulmoi territoret e Kin ...

                                               

Iberët

Iberet ishin nje grup kombetar ose fisnor, te cilet jetuan prej koheve parahistorike ne Gadishullin Iberik dhe nder kohe edhe jashte ketij Gadishulli.

                                               

Isenien

Isenienet, popull ky qe jetoi ne qindvjeçarin e pare para dhe pas Eres se Re U zbuluan 824 pjese te arta te prera nga Isenienet. Monedhat u gjeten te gropuara ne mes te nje lendine. Lashtesia e tyre percaktohet te jete e viteve 40 para ER gjer me ...

                                               

Istrët

Histret apo te njohur edhe si istret ishin nje fis i lashte ilir, te cilet Straboni i permend si banore te rajonit Istria, sipas te cilit ata edhe kane marre emrin. Histret kane jetuar ne fushen e Poreçit rreth 6.000 vjet me pare, ndersa Picugi - ...

                                               

Karnët

Karnet ishin nje fis i lashte i Alpeve Lindore te cilet ne periudhen e antikitetit klasik banonin ne malet mes Norikumit dhe Venetise gje qe perafersisht korrespondon me rajonin modern Triveneto. Ata zakonisht konsiderohen si nje fis gal, edhe ps ...

                                               

Kasitët

Atdheu i pare i kasiteve nuk eshte shume i njohur, por siç duket, ishin malet e Zagrosit ne provincen e Lurestanit ne Iran. Ata kontrollonin Babilonine pas renies se perandorise babilonase te lashte. Per shkak te ngaterrimit gjuhesor te shkrimtar ...

                                               

Kimerianët

Kimerianet jane popull i lashte, i permendur per heren e pare ne dokumentet asiriane te shek. VIII para.Kr. Prejardhjen e kane ne stepat e Pontit. Ata do te kene sulmuar shtetin Urartu me 714. Forcat asiriane nen komanden e Sargonit II i munden m ...

                                               

Kolapianët

Kolapianet ishin nje komunitet jugor i Panonise qe jetonin si ne nje shoqeri fisnore ne rajonin e sotem Pokolpje midis Bela Krajines dhe Karlovacit. Kolapianet permenden nga Plini dhe Ptolemeu, dhe te dy i referohen burimeve me te vjetra. Duket s ...

                                               

Manët

Manet ose manejet ishin nje fis ilir. Emri i rrethit Manusha te Splitit eshte i lidhur me kete fis ilir, dhe sipas tyre edhe Kanali Brač eshte quajtur Sinus Manius ne kohen Romake. Ne Manushe ekziston edhe nje lokacion arkeologjik qe lidhet me ke ...

                                               

Perandoria Akadiane

Perandoria Akadeze / əkeɪdiən / ishte perandoria e pare e lashte semite-folese e Mesopotamise, e perqendruar ne qytetin e Akkad / ækæd dhe rajonit te tij perreth, i quajtur edhe Akad ne Mesopotamine e lashte ne Bibel. Perandoria bashkonte folesit ...

                                               

Trakët

Traket ishin nje popull indo-europian, ata shtriheshin nga Karpatet e Transilvanise e deri ne ngushticat detare ne Azine e Vogel. Ata dalloheshin nga tatuazhet qe benin, sa me fisnik qe te ishte nje trak, aq me shume tatuazhe kishte ai. Traket e ...

                                               

Themudi

Themudi ishin popuj te lashte te cilet kane jetuar ne Hejaz. Populli i Themudit ka jetuar ne veri te gadishullit. Ata kane jetuar para shume kohe me pare, poashtu kane jetuar para Ibrahimit. Paraardhesit e ketij populli ishin Iremi dhe Arsi. Ali ...

                                               

Vandalët

Vandalet, te quajturit edhe Wandalen, Vandali, Vandili, Vandilier dhe Vanduli, kane qene nje popull gjerman, qe klasifikohet ne grupin gjuhesor gjermanikolindor. Ne kohen e Tacitus-it Vandalet u nguliten se pari ne verilindje te "Gjermanise", me ...

                                               

Albanopoli

Albanopoli eshte nje qytet ilir, qender e fisit te Albaneve. Permendet per here te pare ne mesin e shekullit te dyte nga Ptolemeu. Mendohet se ai ngrihej aty ku jane sot rrenojat e qytetit ilir te Zgerdheshit. Emri i tij do te thote qytet i Alban ...

                                               

Chinna (Dardania)

Chinna ishte nje vendbanim ilire i cili shtrihej ne luginen e Drinit te Bardhe, ne afersi te qytezes se sotme Kline ne Kosove. Ajo ishte e banuar nga Dardanet.

                                               

Daorsoni

Daorsoni ishte kryeqytet i nje fisi ilir te quajtur Daorset. Daorset jetonin ne luginen e lumit Neretva mes viteve 300 dhe 50 para eres sone. Mbetjet e Daorsonit mund te gjenden ne Oshaniqi, afer Stollacit, ne Bosnje dhe Hercegovine.